दोलखा जिल्ला भीमेश्वर नगरपालिका–२ निवासी शान्त श्रेष्ठ व्यवसाय, समाजसेवा, भाषा–संस्कृति संरक्षण तथा संस्थागत नेतृत्वलाई समान रूपमा अघि बढाउँदै आएका सक्रिय युवा समाजसेवी हुन्। जन्मथलो प्राचिन शहर दोलखा भए पनि कर्मथलो काठमाडौंलाई बनाएका श्रेष्ठले आफ्नो व्यक्तिगत सफलतालाई मात्र होइन, समाजको हित र सांस्कृतिक पहिचान संरक्षणलाई पनि जीवनको महत्वपूर्ण उद्देश्य बनाएका छन्। उनी नेवार समुदायको भाषा, संस्कृति, परम्परा तथा सम्पदाको संरक्षण अभियानमा लामो समयदेखि सक्रिय रूपमा योगदान दिँदै आएका छन्।

शान्त श्रेष्ठको जन्म वि.सं. २०३५ साल भदौ १७ गते सहर दोलखाको कोर्छे टोलमा भएको हो। उनी स्वर्गीय लक्ष्मीबहादुर श्रेष्ठ र पूजालक्ष्मी श्रेष्ठका कान्छा सुपुत्र हुन्। बाल्यकालदेखि नै अनुशासित पारिवारिक वातावरणमा हुर्किएका श्रेष्ठले प्रारम्भिक शिक्षा आफ्नै घर नजिक रहेको राजकुलेश्वर विद्यालयबाट प्राप्त गरेका थिए। कक्षा १ देखि ५ सम्म त्यही विद्यालयमा अध्ययन गरेपछि उनले भीम माध्यमिक विद्यालय, सुन्टोपरबाट माध्यमिक तहको अध्ययन पूरा गरे। वि.सं. २०५२ सालमा एसएलसी उत्तीर्ण गरेका श्रेष्ठले त्यसपछि काठमाडौंस्थित पिपुल्स कलेजबाट व्यवस्थापन विषयमा प्रवीणता प्रमाणपत्र तह (आई.कम.) सम्मको अध्ययन सम्पन्न गरेका थिए।

वि.सं. २०६२ साल फागुन २७ गते रामेछाप जिल्ला, चिसापानी निवासी लक्ष्मीदास श्रेष्ठ र सुनमायाँ श्रेष्ठकी सुपुत्री सरिता श्रेष्ठसँग विवाह बन्धनमा बाँधिएका श्रेष्ठका एक छोरा शुभम श्रेष्ठ र एक छोरी शोभना श्रेष्ठ छन्। पारिवारिक जिम्मेवारीसँगै सामाजिक उत्तरदायित्वलाई पनि उत्तिकै महत्व दिएका उनी हाल काठमाडौं महानगरपालिका–१६, बालाजुमा बसोबास गर्दै व्यवसाय र समाजसेवालाई सँगसँगै अघि बढाइरहेका छन्।

शान्त श्रेष्ठको परिचय केवल एक व्यवसायीको रूपमा सीमित छैन। उनी नेवार समुदायको छाता संस्था नेवाः देय् दवु का सक्रिय अभियन्ता हुन्। नेपाल संवत् ११३० (वि.सं. २०६७) मा केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भएका उनले सचिव, कार्यवाहक कोषाध्यक्ष हुँदै हाल बागमती प्रदेशको प्रतिनिधित्व गर्दै केन्द्रीय उपाध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हालिरहेका छन्। यस अवधिमा उनले नेपाल भाषा, नेवारी संस्कृति, परम्परा, गुठी व्यवस्था तथा ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षणका लागि निरन्तर आवाज उठाउँदै आएका छन्।

उनको विचारमा भाषा र संस्कृति कुनै पनि समुदायको पहिचानका आधार हुन्। यदि भाषा र संस्कृति हरायो भने समुदायको मौलिक अस्तित्व पनि संकटमा पर्छ। त्यसैले नेवार समुदाय एकजुट भएर आफ्नो भाषा, संस्कृति, परम्परा र ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षणमा लाग्नुपर्ने उनी जोड दिन्छन्। विशेषगरी दोलखाको मौलिक नेपाल भाषा, धार्मिक परम्परा, जात्रा, सांस्कृतिक सम्पदा तथा ऐतिहासिक पहिचान जोगाउन उनी निरन्तर सक्रिय छन्।

श्रेष्ठको अर्को विशेषता भनेको समाजप्रतिको समर्पण हो। व्यवसायको व्यस्तताबीच पनि उनी दोलखामा हुने अधिकांश सामाजिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रममा नियमित रूपमा सहभागी हुन्छन्। नेपालको पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म विभिन्न सामाजिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूमा पुगेर समुदायसँग प्रत्यक्ष जोडिने उनको स्वभावले उनलाई सबैमाझ लोकप्रिय बनाएको छ। काठमाडौंमा रहे पनि दोलखाको हरेक महत्वपूर्ण पर्व, जात्रा र सामाजिक कार्यक्रममा उनको उपस्थिति रहने गरेको छ।

दोलखाको संस्कृति संरक्षणमा उनी एक्लै सक्रिय भएका छैनन्। नयाँ पुस्तालाई पनि आफ्नो भाषा, संस्कृति र परम्परासँग जोड्ने उद्देश्यले उनले आफ्ना छोरा शुभम श्रेष्ठलाई पनि विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रममा सहभागी गराउँदै आएका छन्। आफ्ना सन्तानलाई सांस्कृतिक मूल्य र पहिचान हस्तान्तरण गर्नु प्रत्येक अभिभावकको दायित्व भएको उनको विश्वास छ।

सामाजिक जीवनमा उनी सरल, मिलनसार र समन्वयकारी स्वभावका रूपमा परिचित छन्। मतभेद भए पनि संवाद र सहकार्यबाट समाधान खोज्ने उनको कार्यशैलीले उनलाई सबै वर्गका मानिसबीच सम्मानित बनाएको छ। उनी कुनै पनि सामाजिक अभियानमा व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा सामूहिक हितलाई प्राथमिकता दिने व्यक्तिका रूपमा चिनिन्छन्।

संस्थागत नेतृत्वमा पनि शान्त श्रेष्ठको योगदान उल्लेखनीय छ। नेपालकै पहिलो दर्ता भएको सामाजिक संस्था कालिञ्चोक युवा क्लब मा कोषाध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हाल्दै उनले दोलखाको सामाजिक तथा युवा क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका थिए। क्लबमार्फत सामाजिक सेवा, सांस्कृतिक संरक्षण तथा युवा नेतृत्व विकासका गतिविधिमा उनले सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

त्यसैगरी उनी हाल अभयपुर बचत तथा ऋण सहकारी संस्था का उपाध्यक्षका रूपमा वित्तीय क्षेत्रको विकास र सहकारी अभियानलाई सुदृढ बनाउन योगदान दिइरहेका छन्। सहकारीमार्फत आर्थिक सशक्तीकरण र समुदायको विकासमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आएका श्रेष्ठ काठमाडौं बुद्धिचाल संघका सदस्यसमेत हुन्। खेलकुद, विशेषगरी बुद्धिचालप्रति पनि उनको रुचि रहेको छ।

शान्त श्रेष्ठको जीवनले व्यवसाय, समाजसेवा, संस्कृति संरक्षण र संस्थागत नेतृत्वलाई कसरी सन्तुलित रूपमा अघि बढाउन सकिन्छ भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ। आफ्नो जन्मभूमिप्रतिको माया, मातृभाषाप्रतिको सम्मान, सांस्कृतिक सम्पदाप्रतिको जिम्मेवारी र समाजसेवाप्रतिको समर्पणका कारण उनी दोलखाली समाजका एक प्रेरणादायी व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित भएका छन्।

आगामी दिनमा पनि दोलखाको नेपाल भाषा, संस्कृति, सम्पदा तथा सामाजिक विकासका क्षेत्रमा उनको सक्रियता अझ प्रभावकारी हुने विश्वास गरिएको छ। समाजलाई जोड्ने, नयाँ पुस्तालाई आफ्नो पहिचानसँग परिचित गराउने र समुदायको साझा हितका लागि निरन्तर क्रियाशील रहने व्यक्तित्वका रूपमा शान्त श्रेष्ठले दोलखाली समाजमा आफ्नो छुट्टै पहिचान निर्माण गरेका छन्। आजभन्दा करिव ५ हप्ता अगाडीमात्र जन्मदिने आमा पूजालक्ष्मी श्रेष्ठ दिवंगत भएको कारणले हाल उनी मातृशोकमा रहेका छन् ।