Search

खँन् चाउ ज्येन् माचाउ समाज …..

खँन् चाउ ज्येन् माचाउ समाज …..

बाखन्

बालकृष्ण श्रेष्ठ “पासा”

आमताक्कु काल्पाते दाइ त दोखसेनुं ओँसिउजु, आम् दाइय् ज्येखँ खोँगन् आमु त मबिउपेन् शायद ओल्तेचा तु दमु जेउ आमु ठाइँकु । ख्वाल खोन्सं म्वखोन्सं काल्पाते दाइय् बामलकु व मभिंगु टोंगु मिपेन् म्वाल्सं नापलरि ठाकयेउ, खेइतं येउसे छेँकु हातिं ज्ये येरिमल्गु दउरा हँगन् न्येँगन् न्येगन् लिङाउजु काल्पाते दाइ । सुन्हितु डोँगन् बुँ स्वाँरा थ्येँगन् थउ येरिमल्गु ज्ये येँगन् आले थउ स्वाँराकु दउ पाल्का, लेन, चुत्केँ व लाबा ज्वँगन् छेँ येउजु । आमु ओँगौ पालौ केँपन् हायेन् ययेन् थउ छेँकु जुकुन् खुङन् दके नईरी बानी मदउजु काल्पाते दाइय् । गुनेउरि छेँकु तरकालीतु दके नइरि आयस्ता मदउ जु, आम् छेँकु तु थ्येँगन् तरकारी बियेन् ग्वाहार येकु काल्पाते दाइ त गुनानुरि बामलकु टोयेँग्ले ।

काल्पाते दाइय् छेँकु घत्के जाहान्पेनुङ् दउ मखेजु, थिम्हा केहेँ, थिम्हा किँज व काल्पाते दाइ जुकुन् खेउँ । काल्पाते दाइ व केहेँकिँज मुचा ताक्कुतु मा व बा ड्वाक्कु महामारी बेथा ययेन् मदयेन् ओँगन्लि मुचापिस्त लहिइउरि जिम्मेवार जुये लागिन् थउ लाङाकु तु दउ ब्वङकुठीकु आखर ब्वइँ म्वखोन्जु आम् दाइ न, न थउ किँज केहेँपिस्त ब्वंकेइखोन्जु । सुन्हिन्नसि बन्हिटुल्के चिला, खा, बुँ स्वाँरा व मुचापेन् स्वर्न स्वर्नं लिमलङ लागिन् आखर ब्वइँ खेन्न ध्यान बि ्मफयेन् च्वंगु काल्पाते दाइत हातिं हिसाब मायाउजु, गिबिं हातिं हिसाब येरितु मल्गु ब्यला येहे येर हर्स कि चुला ङियेन् ल्याखा येकुजु, कि काँकरय् ग्याडाय् भाग ल्याँगन् ल्याखायेकु जु । थउतु बुँ स्वाँरा दयेलागिन् नइत्वइँ त ठाकउ म्वजुजु आन्थिनुं वास्ती, मसला, भुटन्, साबुन थिनागु मदक्के मज्यू चीज वा ङ्याङन् तु हाइ मल्गुजु, थउ येउता वास्ती फिर्सं यउता नर्सं त्वन्सं मुचा निस्म्हाय् लागिन् जुर्सं वास्तीपेन् ङ्यारिमल्गु जुये लागिन् पसल उइँत ढ्याबा वा मल्दन, थउ ढ्रयाबा येउ आयस्ता मदर्न काल्पाते दाइ थउत दोखुनु स्वयेन् मदउ गरीब कंगालतुरा जुर्गी हँगन् मनकु टोइँ लगैजुर ।

थउ ट्वालय् साङतपेन् गुनुङ् मास्टर, गुनुङ् बहिदार आले गुनुङ पिउन तु जुर्सं जागिरे जुये लागिन् न्हिन् थिता वास्ती, थाला भाँडापेन् ज्वँगन् येउ खोन्न काल्पाते दाइ जुकुन् मखे आम् दाइय् किँज केहेँपिसिनुं खँ थुइ लगैजुर हात्त हर्स आपेन् ड्वाकइ धोन्जु ।

मंगलबारय् न्हिखुन्हु बुये जुये लागिन् केहेँउरिय् नाम मंगली तयेजिन, किँजउरि बुधबार बुय् जुये लागिन् बुधे हँगन् तयेजिन । नस्दँ व गुदँ दउ मुचापिसिन् खँ मथुइरि खँ मन्त । मेप्ता व्यावहारिक खँ म्वथुर्सं प्याटा वाकु व वास्ती हिल्सा मदउ खँ वा थुहे थु जुर । दाजुरिन् सिँगन् म्वाँगन् ज्ये येँगन् थउ त लहियेन् ड्वाककेय् खँ मंगलीन् थुयेन्येर, मा बाय् ख्वालतु बाँलस्के ओँमसिय् ताक्कुतु मदय् लागिन् माबाय् मूल अर्थ म्वथुर्सं, मेमेबु मुचापिस्त आपे माबोबुन् खप्टु बुयेन् हतिइथि येँग खोन्न तिताकिँज निस्म्हान् ख्वाल्न ख्वाल स्वयेन् मेबेय् मुचापिस्त थेँ थउ त आन्थि बु मिपेन् हात्त मायार जेउ हँगथेँ भाव क्येँग खोंगुपिसिन् मायान् भरोसा बियेन् हेके खँल्हाइ मल्गु ठाइँकु झन् घार जुयेन् च्वंगु नुगरकु तु धिके..हत्नसिन्रि मंगलीन् बामा मदर्नसिन्य् अभाव थुके काये सिदउजुर । ट्वाल समाजय् मिपिस्के चेतना दयेन् रा मदयेन् रा मुचापे ख्वालाबि हाती हरिजिउ मजिउ हालि म्वस्वयेन् हकुपेन् आम् ठाइँकु घत्केथेँ खोइँदउतु जु ।

थिन्हुय् खँ लाङादान्के आमुट्वालय् मुचापेन् आसपास हँङ खेल् म्येथयेन् च्वङ खोँगन् मंगलीतं म्येथइ ययेन् ओँसिय ताता ड्वाक्मैय् हाखेन ओँगन् हरिलगैजुर,

“ताता जन्तं म्येथइ येर थपे नाप, थिपुल म्येथकेसिन्ना..” मंगलीय् सर ताय् कत्नं ड्वाक्मैन थिपुलं ड्वाक्सर पितकायेन्,

“माबाल माबाल छि इसि नाप म्येथर्न हातिं जुयेन् गिबिं तुहे तुलहर्स घार जुरहर्स छन्त गुनान् स्वयेउ, गुनान् बुयेन् ययेङ्..?” आमु खँग्वारा त वास्ता तु मतयेन् मंगलीन् थउतु ल्याखान् हरिलगैजुर,

“जि म्वतुल्के तु म्येथइ क ताता, मजिरा ?” मंगलीय् खँ न्येङन् ड्वाक्मैन थिपुलं हत्चु– “ छिपे बा मा मद, छन दाइ हाखेन चोइँत लिमलत्, इस्त वा निपु जुकुन् स्वाँगन् ख्वये तार्जु हर्सं इसिबामान् ब्वाँगन् स्वयेन् कारयेरहिन्, आले हाति येरिन, छिपेन् अभागी जुर्मिन्…” हँगन् ड्वाक्मैन खँ बाँलस्के ट्वाक्मठर्न तु आमु बगालकु तु मेथयेन्च्वंगु संतोषीन् हाखेन ययेन् ड्वाक्मैय् ल्हाहा ज्वँगन् भाितचा हति सलेन् ओप्तेचा सर् न हरिलगैजुर,

“आ… उपिस्त छिजि नाप म्येथकेइमजि ताता, उपेन् वा बा व माय् छेर नउ अलच्छिन् मुचापेन् हतै दोखुसेनुं.. झन् वय् किँज बुयेकत्नं माउरि मदउ हँ, आमु स्वयेन् निस्ला हाखेन वय् बा थान्कोँ ओँगन् मदउ हँ,…” संतोषीन् ड्वाक्मैे त हँग खँ मंगलीन् ताये दउजु, आले आँकु हातिं लिसर मबियेन् मंगली ब्वाँगन् थउ छेँ वन, भातिचा हुक्नखेन्न स्वयेन् च्वंगु किँजउरि तिताउरि ब्वाँगन् ओंगु ख्वँगन्लि लिखन् लिखन् ब्वाँगन् ओन ।

काल्पाते दाइ छेँ थ्येन्न बल्न्हि जुइ धोन्जु । हाबिलिबि येल्पनु छेँ थ्येन्नसिन् इतार च्यात्के किँजउरित जा नकेच्वंगु मंगलीय् हातिं हासर ताइमदके च्वँगन् च्वंगु अवस्था खोन्न काल्पाते दाइय् नुगर खोँगयेन्येर, मुचापिस्त हातिंरा जुररा, न प्याटा वाँगन्रा न्वन्हाइ मफयेन् च्वनरा हँगन् घाँसय् कुँ जाउदियेन् सिधै तु कुल्सी पाराकउङ् थिपाराक्रा निस् पाराक्जुके कुठाखेन्न स्वयेन्–, “नानी…. ! मंगली…..! ” हँगन् सत्त सत्त दुपान कुठाटुल्के थ्येन्नसिनुं हातिं हासर् ताइमदयेन्लि काल्पाते दाइय् मन झन् आँतै जुर । थउ कुठाकु दुत ओँगन् इतार च्यात्के स्वर्नसिन् केहेँकिँज निस्म्हां थिग्वाठा चिंगन् खाटाय् क्वाराङ्कु मिखालान् सहधारा हाउथेँ ख्वबि हाके च्वंग खोङन् कालपाते दाइय् मन खोँगन् येर । आले नाप ओँगन् निस्म्हा केहेँकिँज त घस्पुङन्..

“नानी बाबु, छिपेन् हात्त ख्वयेन् च्वँग, गुनान् हाति हत्चु, कि निजा नइत हातिं मन्त..” हँगन् न्येन्ङ किँजउरिन् दाजुरिय् ल्हाहा ज्वङन् ड्वाक्मै व संतोषीन् हँङ खँ मफ मफ दोखुनु हत्चु । आमु खँ तायेन्लि काल्पाते दाइ न मुचापिस्त हेके हेके हरिलगैजुर..

“ ए, आम्लि खँकुरा ख्वइमल आले नानी, आपे बुद्धि मदयेन् ज्ञान मदयेन् हत्चु क,..इनागु खँ वा छिपेन् ओप्तेचा मुचा जुर्न गुलि न्येन्गी गुलि क…” हँगन् थउ नुगर त ग्वाठा चिंगन् लितं हेके हत्चु,.. “ छिपे लागिन् जि दयहे दमुले हात्त पिर कारमिन् ? छिपिस्त आउ जिन् आखर बव्ंकेइत छोइ, आउ वा सरकार न ढ्याबा पुलिमाबाल्के ब्वंकेइ टेनइ, ढ्याबा हे पुलेन् ब्वंकेइ मल्सं जिन्ब्वंकेइ…” दाइय् खँ न्येङन् मंगली झन् भाव विह्वल जुर, हतपत्त ख्वबि हुयेन् हातिं हरिम्वाल्जु…

“ आले गर्छि नाप आसपास म्येथइ हत्नसिन् रा माबाय् खँ पितकाइ मल आले, इसिउरि मन मखेरा दाइ.. आउनलि आमु संतोषीय् मा त दाइ न येल्पनु केँ थनउ हँगन् येँगन् दबिगु दाइ..” हँगन् हत्न काल्पाते दाइ त हाति लिसर बिइउरि हँगन्तु कत् म्वथुर्जु, आन्थिनुं आमु खँ त ट्वाप्चियेन्… “ल ल येँगन् मबिगी आउ, बरु हाटकु येँगन् मियेन् छिपिस्त बाँलकु वास्ती ङ्याङन् स्कूल भर्ना येँगन् बि.. ल जिन् जा बुत्केइ छिपेन् कुठाकु तु च्वँगन् बरु काँठाबरी म्येथयेन् च्वन्..” हँगन् बुथुरखेन्न ओन ।

काल्पाते दाइ चाय् बुथुरय् निस्खन जा व केँ थप्छुर्जु, मुपुर्सी कुलेन्कुलेन् मि दन्दन्न छोकेयेन्लि जा घत्घत्न दाइ लगैजुर, कसौँडीकु गुल िजा दायेन् थात येर आम्ली तु काल्पाते दाइय् नुगरकु खँपेन् पितयेर । उ हे किँजकेहेँय् लागिन् बामाय् खँ लुम्म्वन्के बामा मदउ खँ माचायेन् थ्वचोँ हँगन् सिङन् म्वाङन् ज्ये येँगन् ट्वाल छिमेकीपे नाप थउ सम्बन्ध बाँलकु थ्वजु हँगन् स्वाँरालान् हाय् तर्कालीपेन् दोख्सेत ब्वठयेन् बिउ काल्पाते दाइय् मन त निस्म्हा मुचापे ख्वबिन् च्वालेन् येन्जु ।

ड्वाक्मै हँग मिसामुचाय् बा वा अदालतय् बिचारी खेउँ, आन्थितु संतोषीय् बापेनुं आखर ब्वँगन् तउ बुद्धिजीवि मिपेन् तु खेउँ । आन्थिनुं थउ मुचापिस्त हाति खँ ल्हाइजिर हाति मजि हँगन् मस्येँगकु सोझो काल्पाते दाइय् मनकु थन्हु पितयेर । ‘उ गिनागु समाज भातिचा तडकभडक येरि मसउ मफउ भात्चा सोझासिधा खोन्जु कि गह्र मुय् थेँ मुयेन् हेपेरिम्वाल्गु,’ यिनागु खँकु दुपानटुल्के थ्येँगन् काल्पाते दाइन जा बुङनुं मिसिकु टुल्के माचाय् जिन ।

Written by 

Related posts

Leave a Comment

error: Content is protected !!