बाँपीझ्याला, द्वाल्खा । वि.सं. २०६२÷६३ दकु जु जनआन्दोलन धोन्के येउ उ गणतन्त्र खेउँ । दोखुसेतं बराबर हक थद, दोखुसेनुं थउ अधिकार फोइँरी मुल थचल् आले गिबिङ् जातीय विभेद म्वजुयेन् थ्वच्वँ हङन् थउ नागरिक हक अधिकारये लागिन् खँ तयेन् सर् पितर्कान आमताक्कुये राज्य चल्याकु सरकारन अधिकारकर्मी पिस्ततु ज्वङन् ज्यालखानाकु कुङन्, डायेन्, स्याङन् घत्केङ् ज्यादती येङन् मगङन् दर्न नउपेन् मदर्न प्याटा प्वङ्लान् च्वंगुपिस्त टुल्के मदउ मदउ दुःख बिये खँ ख्वङन् उ देशकु नासजुयेन् च्वंगु अवस्था त बाँलकु व भिंगु व्यवस्था हाइमल्दन हङन् उ देशये थिगुर राजनीतिक दल पितयेर माओवादी नाम तयेन् ।

मओवादी हङ राजनीतिक पार्टी तु खेउँ । वये बिचार व सिद्धान्त हङ तु बेस्न तु गरीब छेँ, बुँ स्वाँरा मदउपे लागिन् थिकाँ घसी थिनागु कोटमा थिनागु जुयेन् भरसा बिइत पियेउ खेउँ । तर आम् ब्यालाकु राज्य चल्याङन् च्वंगु हैकमवादी तानाशाहपिसिन् उ पार्टीये खँ त मखेउ मखेउ खँ ल्वाप्ठोङन् उपेन् मिस्याकु बाँमलकु मतियेकुपेन् हङन् गरीबपिस्त मदउ मफउ मखेउ आशा क्येङन् थउ जुकुन् थाबिये तहकु थ्येइँरि ज्ये येत्हिन् । यिनागु अत्याचार ख्वङन्लि माओवादी पिसिन् बाध्य जुयेन् हतियार ल्वाप्ठोङन् पित येर्हिन् । आँकुलान्लि घत्कें मिपेन् राज्यखेन्नयेङ सित, माओवादीपेङ् सित ।

ए जनयुद्ध हङ लडाइँ न येत्न गुलि हातिङ् मसिउ मसउ निर्दोषीपेनुं तान, सित । आले आमताक्कुये पालाकु च्वंगु प्रधानमन्त्री मदउ गिरिजाप्रसाद कोइरालाये नाप च्वंगु कृष्णप्रसाद सिटौलान् शान्तिवार्ता येङन् उ लडाइँ थाकेइमल हङन् मिल्याङ खेउँ । उ स्वयेन् हाखेनङ् नेकपा माओवादीये ड्वाकुन्दांगु नेता पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड पित ययेन् खँ मिल्यारी म्वाल्नसिन् राज्य दुपान्लान् षडयन्त्र येङन् सम्झौता येरित आनाकानी येङ लागिन् नेकपा माओवादी लिचिलेन् पित वङ दउजु । माओवादीये सिद्धान्तये ल्याखाकु राज्यन् येङ दमन अत्याचार त तान्केइत विद्रोहतु येङन् उइँमल्गु ख्वइँदयेन्लि आमताक्कु मेबुमेबु कम्युनिष्ट पिसिनुं लाहाकु लाहा बाहाकु बाहा तयेन् ग्वाहार बिये दउ ।

कृष्णप्रसाद सिटौलाये पालाकु प्रचण्ड व प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला नाप च्वङन्लि शान्तिवार्ताकु ल्हाहाछाप येङन् उ देशकु गणतन्त्रये जन्मजु थन्हुये न्हि जेठ १५ गते खेउँ । उ दिन् त नेपालकु गणतन्त्र बुदिन्ये ल्याखाकु मानेङन् च्वनगु । आमताक्कु शान्तिवार्ता येकु नेतापेन् हाबिये मिपेन् घत्केथेँ मदयेन् उइँ धोन्जु ।

गणतन्त्र येर हङन् वा घत्के मिपेन् रसताये दउजु । तर थन्केसि देश दुपान जुयेन् येउ लापर्वाही शासन व गतिछाडा ज्येखँ ख्वन्नसिन् गणतन्त्रये मुल लोँ तु ताङन् ओङ्गु थिनागु चाइदयेन् येर । जनताये लागिन् बाँलकु ज्ये क्येइँ स्वयेनुं गिथि येङन् थउ थात थ्येइँ, गिब्लान् थउ मिपिस्त थात छिरिउरी हङन् लिङाउ नेतापे चालचलन ख्वन्नसिन् गणतन्त्र हरित तु लास्चाइमल्गु जुयेन् च्वन ।

येउता जुर्सं जनताये भलो थ्वजु, देश बाँलकु थ्वजु, दोखुनु नागरिकपे म्वारिमल्गु मुल चल्न् थ्वआँ हङन् उ गणतन्त्र बुदिन्कु भिंगु व बाँलकु टोनगु ।