नेपाल सम्वत् ११४७, कौलाथ्वः ९ नवमी, (३ कार्तिक २०८३, २० अक्टोबर, २०२६) मंगलबार, बाँपिझ्याला । प्रत्येक वर्ष आश्विन शुक्ल नवमीका दिन मनाइने महानवमी पर्व आज देशभर नवदुर्गा भगवतीको विधिपूर्वक पूजाआराधना गरी श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइँदैछ। बडादसैँको नवौँ तथा नवरात्रको अन्तिम दिनका रूपमा रहेको महानवमीमा दुर्गा भवानीको विशेष पूजा, बलि तथा विभिन्न धार्मिक अनुष्ठान गर्ने परम्परा छ।

महानवमीका अवसरमा देशभरका दुर्गा मन्दिर, शक्तिपीठ, दसैँघर तथा कोतहरूमा बिहानैदेखि भक्तजनको घुइँचो लागेको छ। यस दिन घटस्थापनाका दिन जमरा राखिएको पूजाकोठा तथा दसैँघरमा नवदुर्गामध्येकी नवौँ देवी सिद्धिदात्रीको विधिपूर्वक पूजाआराधना गरिन्छ। साथै, घटस्थापनाका दिन स्थापना गरिएको जमरा विभिन्न शक्तिपीठमा लगेर चढाउने धार्मिक प्रचलनसमेत रहेको छ।

महानवमीका दिन राज्यका विभिन्न देवी मन्दिर तथा शक्तिपीठमा बोका, हाँस, कुखुरा र राँगाको बलिसहित दुर्गा भवानीको विशेष पूजाआराधना गरिन्छ। यस अवसरमा दुर्गा सप्तशती (चण्डी), श्रीमद्देवीभागवत तथा विभिन्न देवी स्तोत्रको पाठ गरी देवीको आराधना गर्ने गरिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार यस दिन देवीको पूजा गर्नाले सुख, शान्ति, समृद्धि र शक्ति प्राप्त हुने विश्वास छ।

पशुबलि नदिने तथा शाकाहारी भक्तजनले भने कुभिण्डो, घिरौँला, मूला, काँक्रो र जटा नरिवललगायत फलफूल तथा तरकारीलाई प्रतीकात्मक बलिका रूपमा चढाउने गर्छन्। कतिपय स्थानमा पायस तथा अन्य प्रसाद चढाएर देवीको पूजा गर्ने परम्परा पनि छ। विभिन्न क्षेत्र र समुदायअनुसार महाअष्टमीका दिन बलि दिने तथा महानवमीका दिन मार हान्ने चलनसमेत प्रचलित छ। कतिपय शक्तिपीठमा हाँस, कुखुरा, बोका, भेडा र राँगाको पञ्चबलि दिने परम्परा पनि रहिआएको छ।

धार्मिक ग्रन्थ मार्कण्डेय पुराणमा उल्लेख भएअनुसार महानवमीकै दिन चामुण्डा देवीले रक्तबीज नामक राक्षसको वध गरेकी थिइन्। यही धार्मिक मान्यताका कारण महानवमीलाई दुर्गा भवानीको शक्ति, विजय र दुष्टमाथि धर्मको जितको प्रतीकका रूपमा विशेष महत्त्वका साथ लिने गरिन्छ।

नवरात्रको अन्तिम दिन महानवमीमा देवीको पूजा, आराधना र दर्शन गर्नाले मनोकामना पूरा हुने धार्मिक विश्वासका कारण देशभरका शक्तिपीठमा भक्तजनको उल्लेख्य उपस्थिति रहने गर्छ। दसैँको धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको यस पर्वले नेपाली समाजमा आस्था, परम्परा र सांस्कृतिक निरन्तरताको सन्देशसमेत प्रवाह गर्दै आएको छ।

यसरी महानवमी पर्व देवी दुर्गाको आराधना, धार्मिक अनुष्ठान, जमरा अर्पण तथा परम्परागत पूजाविधिका साथ देशभर हर्षोल्लास र भक्तिभावपूर्वक मनाइँदैछ।