हामीले खाने हरेक खाद्य पदार्थको आफ्नै प्रकृति र गुण हुन्छ। तर कहिलेकाहीँ स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक मानिएका फरक–फरक प्रकृतिका खानेकुरा एकैसाथ सेवन गर्दा शरीरमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ। आयुर्वेद र आधुनिक पोषण विज्ञान दुवैका अनुसार नमिल्ने ‘फुड कम्बिनेसन’ ले पाचन प्रणालीमा समस्या ल्याउनुका साथै दीर्घकालीन स्वास्थ्य जटिलता निम्त्याउन सक्छ।

विज्ञहरूका अनुसार पोषक तत्वले भरिएका दुई वा दुईभन्दा बढी खानेकुरा पनि एकैपटक खाँदा तिनको गुणधर्म आपसमा नमिल्न सक्छ। डा. हेमराज कोइरालाका अनुसार यस्ता गलत संयोजनका कारण कहिलेकाहीँ मानिस गम्भीर बिरामी भई अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने अवस्था समेत आउन सक्छ।

बिर्सिएर पनि सँगै खान नहुने केही मुख्य खानेकुराहरू यसप्रकार छन्:

१. दूध र अमिलो फलफूल
दूधसँग सुन्तला, कागती, अंगुर वा अन्य कुनै पनि अमिलो फलफूल मिसाएर खानु हुँदैन। अमिलोले पेटमा पुगेपछि दूध फटाउने काम गर्छ, जसका कारण पाचन प्रक्रिया अवरुद्ध भई ग्यास्ट्रिक र पेट फुल्ने समस्या निम्तिन्छ।

२. दही र माछा
दही र माछा दुवै प्रोटिनका राम्रा स्रोत हुन्, तर यिनीहरूको प्रकृति पूर्णतः फरक हुन्छ। माछा तातो प्रकृतिको र दही चिसो प्रकृतिको मानिन्छ। यी दुई चिज एकैसाथ खाँदा पाचनमा असन्तुलन हुनुका साथै छालासम्बन्धी एलर्जीको जोखिम रहन्छ।

३. मह र तातो पदार्थ
महलाई कहिल्यै पनि अत्यधिक तातो पानी वा तातो दूधमा मिसाउनु हुँदैन। उच्च तापक्रमले महमा रहेका प्राकृतिक पोषक तत्वहरूलाई नष्ट गरिदिन्छ र यो स्वास्थ्यका लागि हानिकारक बन्न सक्छ। मह सधैँ मनतातो वा सामान्य तापक्रम भएको पानीमा मिसाउनु उपयुक्त हुन्छ।

४. दूध र नुनिलो खानेकुरा
दूध पिएलगत्तै नुनिलो तरकारी, अचार वा सितन खानु स्वास्थ्यका लागि घातक हुन सक्छ। चिकित्सकहरूका अनुसार दूध र नुनको मिश्रणले शरीरमा प्रतिकूल रासायनिक प्रतिक्रिया गराई छालामा सेतो दाग वा अन्य चर्मरोग निम्त्याउन सक्छ।

५. करेला र भिन्डी
करेलाको तरकारी खाएपछि वा करेलासँगै भिन्डी खानु पाचनका लागि राम्रो मानिँदैन। यसले पेटमा अम्लपित्त (एसिडिटी) बढाउनुका साथै ग्यास्ट्रिकको समस्यालाई अझ तीव्र पार्न सक्छ।

६. दही र फलफूल
धेरैले ‘फ्रुट सलाद’ को रूपमा दही र फलफूल मिसाएर खाने गर्छन्। तर, फलफूलमा हुने एसिड र दहीमा हुने ब्याक्टेरियाको मिश्रणले पाचन प्रणालीमा विषालु तत्व पैदा गर्न सक्छ, जसले गर्दा शरीरमा एलर्जी वा रुघाखोकी जस्ता समस्या देखिन सक्छन्।

७. मासु र दूध
मासु खाएपछि तुरुन्तै दूध पिउनु पाचन प्रणालीका लागि निकै भारी हुन्छ। मासु आफैँमा ढिलो पच्ने आहार हो, त्यसमा दूध थपिँदा पाचन प्रक्रिया सुस्त भई पेट दुख्ने वा कब्जियत हुने सम्भावना रहन्छ।

८. खरबुजा र पानी
खरबुजामा पहिले नै प्राकृतिक रूपमा पानीको मात्रा निकै बढी हुन्छ। खरबुजा खाएपछि तुरुन्तै पानी पिउँदा शरीरको पाचन रस पातलिन्छ, जसका कारण पाचन प्रक्रिया बिग्रने, हैजा वा पखाला लाग्ने जोखिम रहन्छ।