नेपाल सम्वत् ११४६, चौलाथ्वः २ द्वितिया (६ चैत्र, २०८२, २० मार्च, २०२६) शुक्रबार, बाँपिझ्याला । फागुन २१ मा सम्पन्न प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा अपेक्षा विपरीत नतिजा आएपछि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) भित्र तीव्र समीक्षा र आन्तरिक बहस सुरु भएको छ। करिब ७ लाखभन्दा बढी मत घटेपछि पार्टी नेतृत्व गम्भीर बनेको छ भने परिणामले पार्टीको रणनीति नै असफल भएको संकेत दिएको छ।

फागुन २८ गते पेरिसडाँडास्थित केन्द्रीय कार्यालयमा बसेको निर्वाचन परिचालन समितिको बैठकले चुनावी परिणामबारे प्रारम्भिक समीक्षा गरेको थियो। सो क्रममा पार्टीले देशभरका १६५ निर्वाचन क्षेत्रबाट वस्तुगत रिपोर्ट माग्ने निर्णय गरेको छ, जसले वास्तविक कमजोरी पत्ता लगाउने लक्ष्य राखेको छ।

चुनावी परिणामप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) निकै आक्रोशित देखिएका छन्। तीन वर्षको अवधिमा प्रत्यक्षतर्फ १० सिट र समानुपातिकतर्फ ठूलो मत घटेपछि उनले पार्टीभित्रैबाट असहयोग भएको आशंका व्यक्त गरेका छन्। विशेषगरी, केही केन्द्रीय सदस्यहरूले समेत राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) लाई मत दिएको रिपोर्ट आएको भन्दै उनले कडा कारबाहीको चेतावनी दिएका छन्।

प्रचण्डले स्पष्ट रूपमा भनेका छन् कि “कसले कहाँ भोट हाल्यो भन्ने ठोस विवरण आवश्यक छ,” र त्यसका आधारमा कारबाही प्रक्रिया सुरु गरिनेछ। उनले कारबाही केन्द्रीय सदस्यबाटै सुरु हुने संकेत दिएका छन्, जसले पार्टीभित्र थप तनाव सिर्जना गरेको छ।

अघिल्लो निर्वाचनको तुलनामा नेकपाले ठूलो गिरावट व्यहोरेको छ। २०७९ सालको निर्वाचनमा विभिन्न घटकहरूको संयुक्त मत करिब १५ लाखभन्दा बढी हुने अनुमान गरिएको थियो। तर यसपटक निर्वाचन आयोगले सार्वजनिक गरेको अन्तिम परिणाम अनुसार पार्टीले केवल ८ लाख ११ हजार ५७७ मत मात्र प्राप्त गर्‍यो। त्यस्तै, अपेक्षित ४५ सिट जित्ने आन्तरिक मूल्याङ्कन विपरीत पार्टी १७ सिटमै सीमित हुँदै चौथो स्थानमा खुम्चिएको छ।

प्रचण्डले चुनाव हार्नुका कारणमा केवल संगठन, पैसा वा विकासलाई मुख्य नमान्दै “विचार, राजनीति र संघर्ष” नै निर्णायक हुने बताएका छन्। उनले नेपाली कांग्रेस र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) जस्ता ठूला दलहरूले पनि अपेक्षाकृत धक्का खाएको उदाहरण दिँदै समग्र राजनीतिक वातावरण नै बदलिएको तर्क गरेका छन्।

उनका अनुसार, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव, साथै नयाँ शक्तिको उदय—विशेषगरी रास्वपाको प्रभाव—ले पनि परिणाम प्रभावित गरेको छ। “हावा–हुरीजस्तो माहोल बन्यो,” भन्दै उनले जनमत प्रभावित भएको टिप्पणी गरेका छन्।

पार्टीभित्र अहिले पुनर्गठनको आवाज बलियो बन्दै गएको छ। प्रवक्ता अग्निप्रसाद सापकोटा ले छिट्टै सचिवालय बैठक बसेर विस्तृत समीक्षा गरिने र पार्टी रूपान्तरणका लागि असारमा महाधिवेशन गर्ने तयारी भइरहेको बताएका छन्।

यसबीच, नेताहरूले एकता प्रक्रियामा समेटिएका २५ भन्दा बढी घटक पूर्ण रूपमा एकीकृत नभएको, केही नेता–कार्यकर्ता अन्य दलतर्फ फर्किएको र संगठनात्मक कमजोरी पनि परिणामको कारण बनेको निष्कर्ष निकालिरहेका छन्।

समग्रमा, यो निर्वाचन परिणामले नेकपाभित्र गम्भीर आत्मसमीक्षा, आन्तरिक अनुशासन र पुनर्गठनको बहसलाई तीव्र बनाएको छ। आगामी दिनमा पार्टीले कस्तो रणनीति लिन्छ भन्ने चासो बढेको छ।