–बालकृष्ण ‘पासा’
अर्जुन आम्खुन्हुय् थउ जागिर ज्येय् ब्याला धोन्क बल्न्हि थउ छेँकु च्वङन् माउरि नाप खँ ल्हायेन् च्वन । माउरिन् कयेउरित न्येइ लगैजुर,.. “बाबु अर्जुन ! इरि त सत्तइ माबालरा गिथिले ? येल्पनुं आखर ब्वइँरि व ज्ये हङन् च्वङन् जुकुन्रा जियेउ, छि सुन्हिन्नसि बल्न्हि टुल्के जागिरकु ओनन् । इरिङ् म्वचोँ, जि न्हिच्छि न्हिच्छि याकर्चा उ छेँकु म्वछुत्के च्वइँमल, याकर्चा जुयेन्रा मसिगि हातिं ज्येय् कत् मथुगी, देइ त चाँड या हत् ।

” माउरिय् खँ न्येङन् अर्जुन्न लिसर बिर्जु,– “ हाति येरिले मा थय् इरिङ् छिस्त त्वार्त थउ रहर न च्वंगु मखे, मेबे ठाइँकु ज्ये येङन्लि हङ घडीकु त्वार्त येइ मजिर.. आले जन्ततु स्वउ ना माँ, उ शहर बस्तीलान् आम्ली टायेन् ओङन् थिकाँ बन्दुक व कठीय् भरकु आमुङ् जङ्गलय् दात्तिकु ठिङ्ग डोङन् च्वइँमल ।

गुल्प गुल्प वा जिन् थउत थउतुं जि मि खेउँरा मूर्ति हङन्तु मसिउ थिनागु चारगी..माँ !” कयेउरिय् टाहागउ खँ न्येङन्लि माउरिन् हरिलगैजुर..– “आमु वा खेउँ आमु जङ्गलय् दात्तिकु याकर्चा गिथि च्वनजेउ हङन् मनकु टोङनतु जिन् ब्यला म्वके च्वनगी, आउ हाति येरिउरिले उ जुनी म्वकेइत हातिं ज्ये मयेत्के मजिर..” इथि माँ व कयेय् खँ जुर्न जुर्नं डिं ब्यला टेयेन्लि अर्जुन थउ कुठाकु ओन ।

थिप्ट कुठा । हाखेनखेन्न झ्याला । थिगुर खाटा । आले ठिक्कय् फाङा व लासा । नाप्प खोइँदउ नेय् दराज आले दराजनापय् अंगलकु नकिलकु यार्खायेन् तये अर्जुन्य् ज्येकु फिय् वास्ति । आले झ्यालाय् नाप कर्वा । अर्जुन्न दोखुबलेङ् वाल्ङाङ्के स्वर्जु । आले हाति मन्कु टोन्जु मसिगि फ्याक्टुइ टेङ्गुमिं लित डोङन्

झ्यालाझिल टियेन् थिपुल लोखु तोन्जु आले खाटाय् लासा ठ्वाठ्याङन् खाटाकु च्वन्द ओन ।

अर्जुन डिंत सुरसार येङन् च्वङ ताक्कु आमे फोनय् घण्टी ङाउ ताइदत । गुनान् येङजेउ हङन् स्वर्नसिन् थउ कालात अन्जुय् नाम खोङन्लि भात्चा ङिल्गु ख्वाल क्येङन् खँ ल्हाइ लगैजुर–

“अन्जु नक्क जुकुन् माँन् लुओन्के खँ ल्हायेन् चोंगुजु,..”

आले कालातउरि हत्चु– “भातिचा जुर्सं जन निन्मान् वा लुओन्केदिरहिन् थय् त वा लुओनकेइततु लिमलत् मखेरा ?”

भाति भाति ङिलेन्तु लिसर् बिर्जु अर्जुन्न– “ल जन वा नुगरकु तु थायेन् च्वनन्ले, मिखाकु यार्गायेन् च्वनन् छि,…”

कैमुय् खँ ङेङन् भातिचा राक येङथेँ येङन् हत्चु अञ्जुन्– “खेङ् खेङ् येक्कु चिकन् बुलि माबाल् जन्त… गुलि जुकुन् खँ ल्हाइमल्गु… आले थन्केसि वा ज्येकुठीकु छुट्टि जुर मखेरा.. आउ वा मा त ग्वाहार बित लत जेउले,…”

कालातय् खँ ङेङन् कैमुरिन् टाहागके सास कायेन् हत्चु,–“ गिबिय् छुट्टि जुयेउले थन्केसिवा झन् एसबि साहेब न जन्त मूलाखा पियेन् च्वइँरि ज्ये ल्हाछायेन्तरै, याकर्चा न्हिच्छि मूलखालान् दुत व पित स्वइरि ज्येकु….”

आमे खँ ङेङन् अन्जुन्– “ए माँ… आनागु घ्यार्दउ जङ्गल नापय् ज्येकुठीकु याकर्चा.. हात्तले..मेबु गुनुङ् साङत मद ?”

आले कैमुरिन् हत्चु,– “ए हातिं घ्यारमद, जाङलपेन् मज्जान् हलेन् च्वन, ओँगौ सिमापे सुइँ सुइँ न सर येर्नसिन् आले सिचौ फस येर्नसिन् गुलि आनन्द गुलि क, झन् थन्केसि वा थिगुर बाँसुरीय् बाँलकु भाकाकु साक्कु सर् ताइदर्नवा आमु ताक्कु छन नाप तु प्याखन् हुयेन् च्वङ थिनागु तारगी.. सत्ननुं यिनागु गुनुङ् म्वच्वङ ताक्कु छि व जि जुकुन् च्वइँ दर्स गुलि रसताइदउ हारा..”

कैमुरिय् खँ ङेङन् भातिचा न्याकुन्चायेथेँ येङन् कालातउरिन् हत्चु,– “ अँ आउ थय् त उकु आखर ब्वइँ त्वार्त थये नाप ययेन् जङ्गल दात्तिकु ययेन् घस्पुङन् च्वइँमलेउ क मखेरा ? मिय् उकु जाँच नाप ययेन् चच्छि निर मकायेन् ब्वइँमल, आम्तरि नाप च्वइँय् पिरलो..”

गर्छि अर्जुन् मनत्यात्के ङिल आले हत्चु,– “हा हा हा आले यिनागु आनन्द ताइदउ जङ्गलय् दात्तिकु निस्म्हा च्वइँदर्स वा सर्गकु थ्येङ थिनागु चाइदउ हङ क,…”

कैमुरिय् खँ ङेङन् अञ्जु भातिचा लास्चायेथेँ येङन् खँ हिलेन्.. “खेङ् खेङ् खूब बाँलकु मन्कु टोङ दउजिन क.. अँ आले आमु बाँसुरीय् सर् ङेङ्केइतरि गुन्गुरि येरले आन्थि आम् जङ्गल नाप ?”

अर्जुन्न भातिचा भावुक जुयेन् हत्चु,– “येर थिम्हा चिला ग्वाठाला बिचरा इथि स्वर्न बेस्न दुःख सियेन् गिब्लान् येउ थिनागु खोइँ दमु, थिप्ट गाचा (गम्छा) व थिपु बाँसुरी बुयेन् लिङार च्याम्हा झिम्हा चिला डुकुपिस्त हाखेन लिङाकेरै आले लिखन् लिखन् बाँसुरी फुयेन् लिङार ।”

कैमुरिय् भातिचा भावनात्मक खँ ङेङन् हातिं हरि म्वाल्जु,– “ अँ येक्कु भावनाकु डुङन् माल्गु खँ मन्न दोटोङ्गु, पुलिसकु जागिर नयेन् च्वनगु, मिपे हाति भर.., न गुनानुं आमु ब्वङ कुठी या थय् लागिन् तु हातिं खँ थुकेइ त ग्वाठाला जुके छुसायेरा हाति हाति क,..”।

कैमुरिन् हत्चु,– “ए आनागु खँ छिन् मन्कु तु दोटोङ् अञ्जु, जि गिनागु मि हङन् छिन् सिहे सिरन्, हम्मेसि खँ म्वथुके गुनेङ् नाप आनागु ज्येखँ मयेत्कि, ल ल आउ जि डिन्गी, लित केसि मूलखाकु च्वन्न च्वन्नतु निर ययेन् च्वयेङ्..”

कालातउरिन् हत्चु,– “ जिर डिसिन् बिचार येङन् ज्ये खा येर्सिन् माँतं बाँलस्के स्वसिन् ल तर्गी..” हङन् थउ ज्येकु लागैजुर । अर्जुनुुं फाङान् फायेन् डिंम्वाल्जु ।

उक्न आमु चिला ग्वाठाला नक्क जा नयेन्च्वन । जाय् थिथिल्वाकाकु हातिं खँ लुओन्के च्वङ थिनागु खोइँ दउजु । जुइफरै थउ बुये छेँय् मा बा किँजपेन् लओङन् येरजेउ । जा नइ धोन्के ल्हा सिलेन् पितयेइ म्वाले ताक्कु आमे मालिक भुषण शर्मा पित ययेन् आमे हाखेन टिक्रेङन् हातिं हरिम्वाले खोइँदयेन्लि आमु ग्वाठाला कत् म्वथुयेन् मालिकय् ख्वाल स्वयेन् च्वन । मालिकजु भुषणन हरिलगैजुर,–

“गोपी ! छन्त गिनागु लगै जुयेन्च्वन ? हातिं ठाकौ ठिकौवा मदले ?”

आले ग्वाठाला गोपीन् ओप्तेचा सर्न लिसर् बिर्जु..– “थये मायान् दोखुनुं गङन् च्वन मालिक ! जन्त हातिं मभिंगु जु मद…”।

मालिक भुषण्न हातिं न्हुलु खँ तइटेङथेँ हत्चु– “ छिन् चिला ज्वर्नन्नसि स्वर्नन्नसि घत्कें बाँलङन् च्वन । आउ जिन् थिता खँ मन्कु टोङन् हरिटेनगी, उ खँ त छिन् गिथि चाइन आमु छन थउ खँ जुयेउ,…”।

मालिक भुषण्न हाति हरिटेनइ जेउ हङन् भातिचा घ्याकु थेँ जुर गोपी, आन्थिनुं निस्पा दुलाचा टित्के ङेन्जु,– “मालिक न येउता हङन्दिर्सं जिन् आउटुल्के मजि हङ मद, सयेफये ज्ये येङन्तु च्वङ दमु, आउ हाति येरिमल्दन थउ खँ तयेन्दिसिन्..”।

गोपीय् ख्वालय् नक्सा हिल्गु ख्वङन् भुषण्न हत्चु,– “ए, गोपी ! छि हात्त घ्याकु ख्वाल येतन्, छि थिनागु मेहनती मि जिन् अझ टुल्के नाप्लङ मदनी, छन ज्ये ख्वङन् जन्त मेप्ता ज्येङ् ग्वइरा हङ मन्कु लुयेन् येर, आम्कारण्न छन बिचार गिनागु दम् हङन् ङेइँम्वाले क,..”।

गोपीन् टुक्छियेन् हत्चु,– “हर्सिन् मालिक ! गिनागु हाति खँ खेउँ,..”।

भुषण्न थउ खँ तर्जु,– “ आउ चिलापे ल्याखान् येक्कु दत, इथि निस्म्हा सोम्हा सापेनुं लहिदर्स दुधु त्वइँतं पसलकु ङ्यात उइँ माबालेउ हङन् सा हाइरा हङ क,..”।

गोपी ख्वाल चर्कोङन् येर, आम्तवा न ज्येलान्तु पित टिं टेनइरा हङथेँ जुयेन् च्वंगु जु, आले फुरुङ्ग जुयेन् हत्चु,– “ ए मालिक जि हेजिर ले, सा त जिन् कुँ बुयेन् लिङाइमल्गु मखे, हाखेन् हाखेन् ख्याङन् लिखन् लिखन् जि लिङाइरिवा खेङ्ले, हासिन् जिर जिन् स्वइ ।” हङन्लि भुषणुं दङ्ग जुयेन् ओन ।

मालिक भुषणय् खँ ङेङन् गोपी थिगुर ल्याखान् दङ्ग जुयेन् थउ डिङ कुठाकु दुत ओन । तर ओस्चाकु गोपी बेस्नतु लाटा थिनागु ख्वइँदउ सिदमु । मालिक जु भुषण्न सुन्हि बन्हि जा नकेय् व डिंत कुठा थिगुर बियेन्तये आमे लागिन् सर्ग थिनागु जुर्सं आमु गोपी घत्कें श्रम शोषणकु लङन् च्वंगु ख्वइँ दमु ।

आमु मालिक जु मिन् गुल्पनुं गोपीय् लिखनय् खँपेन् ङेइत वास्तातु मतयेन् च्वन । गिब्लान् येउ, छेँ गिबि, हाित ज्येकु आम् ठाइँकु थ्येन्जु हङ खँ पित माकायेन् ज्येयेकु मि दत हङन् ज्ये जुकुकन् वायेन् तर्जु उ खँ गोपीन् थुइतु मफयेन् च्वन । खालि चिला ज्वर ओन, बाँसुरी फुर्जु धोन । बरु गोपीय् लागिन् असइ अर्जुन त सक्सक् लगैजुयेन् च्वंगु जु ।

लितखुन्हु अर्जुन थउ ज्येयेङ ठाइँकु ब्यालाकु तु थ्येन्जु । आम्तु मूलखाकु च्वङन् थउ कर्तव्य लहिज्ये येङन् गुल्प मेचकु फ्याक्टुयेन् गुल्प डोङन् गल छ्वाङ्छ्वाङनियेन् हतिइथि थातकोत स्वयेन् च्वन । आले सदांथेँतु बाँसुरीय् सर ताइदयेन् येर । आम सर् तायेन्लि अर्जुन त भातिचा सास पितयेउ थिनागु जुर । अर्जुनतं आमु सुनसान जङ्गलय् दात्तिकु याकर्चा च्वङन् च्वन्न म्वछुकु जुयेन् च्वङ ब्यालाकु थिम्हा चिला ग्वाठाला जुर्सं गर्छिय् लागिन् साङत थिनागु तु जुर ।

उक्न गोपी थउतु ताल्न बाँसुरी फुयेन् चिलापे लिखन् ओङन् च्वन्न च्वन्न आमु पुलिसपिस्त ब्वंकेय् ब्वङ कुठीय् मूलखाकु डोङन् च्वंगु पुलिस न थउ खेन्न स्वयेन् च्वंगु ख्वङन्लि गोपी बाँसुरी फुइ त्वार्त आमखेन्न पाराक् लेयेन् लुखा हाखेन थ्येङन् हत्चु,–

“ साहेब ! जन्तवा बेस्न काँठा गान भातिचा लोखु त्वइँ दयेउरा…”।

असइ अर्जुन्न हत्तपत्त लुखा चल्के बियेन् हत्चु,– “ ए… बाँसुरी किँज हात्त त्वइँ मदयेउ लोखु, ल या, छिनुङ् त्वङ् छन चिला पिस्तं त्वन्केउ..” हङन् बाल्टीतु हाखेन तयेन् बिर्जु आले गोपीतउरि प्लास्टिकय् जगकु बिर्जु । गोपीन् लोखु घट्घट्न त्वङ स्वयेन् च्वन गर्छि आले त्वइँ धोन्केयेन्लि गोपीन् अर्जुन्त स्वयेन् हत्चु.. “येक्कु येक्कु सुभाय् साहेब ! ओपैँ ड्वाकु जङ्गल जुर्सं बाँलकु लोखु त्वङ ठाइँ मद, मुहान दोखुनु थपे ब्वङ कुठीकु हायेन्तये जिन,..”।

गोपीय् खँ ङेङन्लि थउ खँ तर्जु,..“ ए लोखु त्वइँत हातिं पिर काइ माबाल छिन्, बरु छन बाँसुरीय् भाखानुरि जन्त लोखु तु त्वइँ माबाल्के काँठा नुगर दोखुनुं सिच्चके बिरै । आले यिनागु बाँलस्के बाँलकु भाका पितकायेन् बाँसुरी फुइसउ मि हात्त उ जङ्गलय् थिगुरि उयेन् चिला ज्वयेन् च्वनन्ले ?”

गोपीन् थात सर्ग स्वयेन् टाहागके सास कायेन् हरिलगैजुर,– “हाति हरि साहेब, शायद थयेततु ङेङ्केइत उ बाँसुरी फुइ सयेरा हङथेँ चाइदत आउदार..नत्र जन बाँसुरी सर ङेङ्गु उ चिलापेन्, जङ्गलय् सिमा व जाङलपेन् बाहेक मेबु गुन् दउले,..”।

अर्जुन्न गोपीय् बाहाकु ढ्याप्प ल्हातयेन् हत्चु,– “ओहो खँ वा गज्जब न लाइसउजिन छिन् आले इथि स्वर्न वा छि उकुधुन्दुय् मि मखेउ थिनागु चारगी जिन्.. ”

गोपीन् अर्जुनय् ख्वाल पुलुक्क स्वयेन् हत्चु,– “सत्नतु सही खँ हत्कु थमुन्.., जि उकुय् मि मखे, जि गिबिय् मि जिन्तु मसिगि साहेब, झिद दर्न मूल सटकै सटक ब्वाङन् बियेन् यये छेँलान् आँकुलान् गिबि थ्येन्गी गिब्लान् उ ठाइँकु थ्येन्गी, हातिं मसिगि.. साहेब,…!”

गोपीय् खँ तायेन् अर्जुन् अकमक्क जुर..

……………………………….ल्येङ्गु लिबि…………………………..