ज्योतिषि शास्त्रपे ल्याखाःकु तिथि थातकोत जुयेन् थापरेय् तिवार खुन्हुटुल्के मानेरिमल्गु जुर । कोकपूजा, खिचापूजा, लक्ष्मीपूजा, न्हुलु द (म्ह–पूजा व गोवर्धन पूजा) आले किँजपूजा येङन् ङान्हु जुकुन् मानेङन् च्वङ हाबिन्नसिय् परम्पराय् ल्याखाःकु पञ्चाङ्ग समितिय् ल्याखाःन् थातकोत जु खेउँ ।

हिन्दूधर्म मानेकुपिसिन् थन्हुय् न्हिखुन्हु सुन्हिय् ब्यलाकु गिसा (गाई) त पूजा येतहिन् । गिसा त थिगुर ल्याखाःन् माँय् स्तरकु तय् खोइँदमु । आन्थिनु उ तु देशय् गुनुं मिपिसिन् सा त थिता ज्यान दउ जीव जुकुन् खेउँ हङन् ब्यागल मिखान् स्वयेङ् खोइँदमु । पर्वतेपिस्न थन्हुय् न्हिखुन्हु गिसा त माँय् दर्जाकु तयेन् साकुभिंगु नये चीजपेन् नके बल्न्हि लक्ष्मीपूजा येतहिन् । आले थन्हु बल्न्हितु ‘गाई तिहार भैलो’ हङन् द्यौसी मेथरहिन् ।

आउ सा हत्नसिन् वासा व गिसा निस्तां लतयेर, गिसान् दुधु बिरै । साय् दुधु थउत बु माँय् दुधु थिनागु तु बलबिउ थिता तत्व खेउँ । साय् दुधुकु प्रोटीन तत्व नाप्लतै गुन्रि येक्कु ताकत बिरै । उ कारण्नं जुइफरै सात माँ थेँतु माया व सत्कार येङ । तर मेबु जातपिसिन् उ तु सात मेबु तु मिखान् स्वयेङ् खोइँदम ।

थन्हुय् मेबु खँ निभार ग्रहण (सूर्य ग्रहण) खेउँ । थन्हु निभार त ग्रहण लगैजुयेउ हङ कारण्नतु नेपाल देशय् घत्कें ठाइँकु मेघतु लक्ष्मीपूजा येङ खेउँ । हात्त हर्स ग्रहण्न ज्वङताक्कु पूजापाजा येङ हातिं फलिफाप म्वजु हङ धार्मिक मान्यता दमु । ज्योतिष शास्त्रीपिसिन् हङ ल्याखाःकु थन्हुय् संध्याकाल ताक्कुय् ४ः४७ घडीकु निभार त ग्रहण्न ज्वयेङ् आले बल्न्हिय् ६ः४५ घडीकु जुकुन् त्वर्तयेउ हङन् तरै । उ ताक्कु मिपिसिन् हातिं धर्मकर्मय् ज्येखँ येरिमजि । आले हातिं नइमजि वय् नापनापं ग्रहण्न ज्वङताक्कु प्वङ्ला मिखान् निभारत स्वइमजि हङ्ग खँउरि वैज्ञानिक व भूगर्भ शास्त्रीपिसिनुं हतहिन् ।

हाबि हाबिय् पुराण धार्मिक साँफरकु च्वयन्तये खँय् ल्याखाःकु निभार व नेम्लानुं हातिं मखेउ ज्ये येङन् तये लागिन् राहु नामय् ग्रहन् ज्वङ खेउँ हङन्तरै । तर भौगर्भिक शास्त्रीपिसिन् हत्न उ रि ब्रम्हाण्डय् थिगुरि उयेन्च्वंगु सर्ग (आकाश)य् दात्तिकु च्वंगु पिण्डपेन् उर्नउर्न थिगुर पिण्डन् मेबु पिण्डत कित्नसिन् आमे किपा गुल्प निभारत लत ओन गुल्प नेम्ला त लत ओन हङन् तरै ।

विशेष येङन् ज्योतिषि शास्त्री व भौगर्भिक शास्त्रीपे खँय् ल्याखाकु निभार त पृथ्वीन् उरै आले पृथ्वी त नेम्लान् उर्न लकु किपा गुल्प निभारय् जर पृथ्वीकु लङन् नेम्ला त कित ओन आले नेम्ला त ग्रहण लकुजुर आले गुल्प नेम्लाय् जर पृथ्वीकु लतओङन् निभारत कित ओन आले निभार त ग्रहण लगैजु जुर ।

ग्रहण्न ज्वङताक्कु हातिं नइमजि हङ कारणरि निभारय् जर (तेज किरण) न पृथ्वीकु दउ वातावरण, लोखुफस त सिधा किकु लकु जुये लागिन् सजिव ज्यान दउपिस्त मभिंगु जुइफरै हङ खेउँ ।

आउ येउता खँ थउ सिर्सं तार्सं थउ ज्यानय् लागिन् थउतु स्वइमल । दोख्से तिवार बाँलकु थ्वजु, भिंगु थ्वजु, आउ येउ न्हुलु द दोख्सेय् लागिन् येक्कु येक्कु ल्वाबदउ थ्वजु हङन् भिंगु टोनगु ।

बाँपीझ्याला लछिपती
बाँपीझ्याला अनलाईपती
बाँपीझ्याला – द्वाल्खा टेलिभिजन
व
बाँपीझ्याला मिडिया खलक
द्वाल्खा–येँ