दाँच्छिन् थिपुल येउ महनी बाँलस्के ङाकेइरि दोखुसें मनकु दइफरै दइतु मल, दकेइङ् मल । हात्त हर्स महनी हङ छिजि लोकय् लागिन् हाबिन्नसि नामजाउ नखत खेङ । उ नखत छिजि द्वाल्खा जुकुन् ङाउ वा मखे, गुलिं उ ब्रम्हाण्ड दुपान नेपाल देशय् मिपेन् थ्येँगन् च्वनहिन् आम्लितु मिपे दात्तिकु हिन्दूधर्म मानेकु पिसिन् उ महनी थउ क्षमताय् ल्याखाकु तु दुनुगर न नसि मानेतहिन् । उ महनी मानेतगु हँगन् छिजि कुठा दुपान जुकुन् थायेन् च्वंगु मखे, थिगर छेँलान् मेबु छेँकु खँन् थ्येइँ फरै, न्हसायेन् चाइफरै ।

आउ वा झन् वैज्ञानिक पिसिन् गिनागु गिनागु यन्त्रपेन् दकेयेन् आउय् आउतु जु ब्वय् खँपेन् ताइदउ खोइँदउ येँगन् तयेन् तरै । यिनागु ब्यालाकु छिजिन् थउ ठाइँय् नखतचखत परम्परा त वास्ता मयेँगन् सुम्मके च्वन्गु हर्स छिजि न्हासकु हाकौ किरेउ रा मकिरेउ आमु खँ थुकेइमलरा माबालले ?

छिजि बाजे बराजुपे पाला स्वयेन् हाखेनन्नसि सोंके आले हिल्के ययन च्वङ परम्परा हात्त घसान् घसान् ताङन् ओन ? हात्त ंछिजि लिचिलेन् सुम्मके च्वनगु ? उ यिनागु खँन् नुगर मस्यारा ? थउ ओलीय् थिपु स्वन गुनानुं खायेन् येन्जु हर्स गुलि हलगु, पाङ थिगर खुयेन् येन्न गुलि बोल बिरगु हर्स थन्हु थउ देशय् लाङा हाखेन पितकाय् जात्रापर्व ताङन् ओन्न निर्न माचागु हात्तजेउ ? ईनागु खँकु निरन् त्वारमतउ रा ? मल्गु खँ सोयन माबाल्गु खँकु लाहा डायन ङिलेन चोनगु । मल्गु खँकु थिठाई चोई मफगु हात्त ज्यउ ?

द्वाल्खाय् ब्वँकु बुयेन् पियेउ खेउँ छिजि, छिजिन् माया मयेर्स गुनान् येरेउ उ ब्वँ त ? हरितउरि हतगु छिजिन् “इसि वा जूजु (राजा)य् सन्तान इसि वा मन्त्रीय् खलकपेन् ज्येन् येरिमल्नरि चिला स्वइमल, लोखुन् कुइँमल हँगन् घटसीकु दिलोक थाँस्सर पायेन् डिँगन् च्वनगु ।
संस्कृति, रीतिरिवाज व परम्परा दोखुसें खेङ्ले । हात्त इसि पाला मखे आपे पाला हँगन् लिचिलिउरि.. दोखुसेनु हार ग्वाहार बिइलौ ना, थन्हु हिपाथामी हात्त मायार ? हात्त उ जात्रा त लितं छ्यालि मफर्गु ? उकु खँ दोखुसे मुथुलान् थउ थउ तर्क पितयेउ खोइँ दमु । तर थिम्हन खँ लाय मेविस्त चित्त बुझई मोजु हात्त ज्यउ ?
आन्थितु छिजि दाजुकिज, तिताकेहेपे थउ खँ गिनागु दमुले ल सोसीन् आमु खँ गिनागु हर्स ताये खँ यिनागु दमु :

• द्वन्द्वकालय् ब्यालाकु थामी समुदाय त जीउ ज्यानय् सुरक्षाय् ल्याखान् राज्यखेन्नलान् द्वन्द्व म्वधोंत्टुल्के जात्राकु येइ माबाल्नी हँगन् पौपति च्वयेन् छ्वय् जुयेलागिन् मायाउ खँ,
• हिपाथामी जुयेन् ओन्न देक्वारकु मेस स्यात्न ही त्वंंगु राक्षस जात हँगन् हेपेङन मायाउ खँ,
• हाबि हाबिय् थामी समुदाय त बियेन्तय् जंगल व पाखाय् बुँ स्वाँरालान् येउ आम्दानी मगकु व आम जात्राकु उइँतु मल्गु हँगन् हातिं दसी प्रमाण मदये लागिन् मायाउ खँ,
• हिन्दू संस्कृति व परम्पराकु दकेय् रीतिरिवाजरि मनकु लुथेँ लुके बाखन् दके थामी समुदाय त शोषण येँगन् च्वन हँगन् मखेउ खँ ल्वाप्ठोंगु प्रगतिशीलय् मूलोँकु लिङाउपे खँय् ल्याखान् न्येङन् मायाउ खँ,
• द्वाल्खाय् ब्वँगन् तउ बुद्धिजीविपिसिन् टुल्के थामी समुदाय त उपेन् पिपानलान् ययेन् च्वंगु हातिं मदउ, हातिं मसउ जंगली हँग थेँ येँगन् अभद्र व्यवहार क्येँगन् अपमानित जुथेँ जुये लागिन् मायाये खँ ।

उकु घत्के हाबिय् मिपिसिनुं मखे कि भाति भाति आखर ब्वँगन् ड्वाक्ड्वाकु कलेज क्याम्पस ब्वंगु ब्वंकेउ आले थउ त घत्केङ् सिद्धान्तवादी बार्पउ पिसिन् दुपान् दुपान सत्तयेन् धर्म द्यउ हँगतु हातिं मखे, उरि हाबि हाबिय् मिपिस्के बुँ स्वाँरा वाल्छ्याल्न दये लागिन् कम्याकु मिपेन् मदये लागिन् ज्ये येँगन् नउ हँगन् बियेन्तये खेउँ, आउ यिनागु ब्याला हिलेन् यये ताक्कु अझं कूत अँधियाकु ज्ये येरिउरि मखे थउ अधिकार फोँगन् थउतु ल्याखान् म्वारिमल येल्पनुं तल्सिङ्पे जुकुन् ज्येय् ग्वाठाला जुयेन् च्वइँ मजि हँगन् बच्छि ज्ञान बियेन् मिपिस्त ल्वाप्ठोँइरि ज्ये येँग लागिनुं द्वाल्खाय् जात्रामात्रा तांगन् ओंगु खोइँ दमु ।

उ जु कारण हातिले ?
कय मिचपेन् झिम्निस्गुर कक्षा ब्वइँ धोन्केयेन्लि नेपाल देशलान् पित ओँगन् येक्कु आखर ब्वँगन् थउ जुनी बाँलस्केइत भिंकेइत सोनहिन् । उ खँ बामलकु मखे बाँलकु तु खेउँ, आन्थिनु थउ लागिन् घत्के बाँलस्के आखर ब्वंगु कयमिचपिसिन् थउ बुये ठाइँय् नखतचखत, रीतिरिवाजय् नीति विधि थुरै रा म्वथुरा ? आनागु खँ त मन्न टोनइ रा म्वटोङ्रा ? जि बुये ठाइँ त जिनुं हातिं ज्येखँ येँगन् क्येइँमल हँग खँकु ध्यान बिरै रा मबिउरा आमु खँकुं बामान् थुकेइमल कि ‘स्याउदाइु थिता हरि सइव जि द्वाल्खामि खेउँ हँगन् ओँसिकेयेन् जुकुन गरेउरा ? उ खं थुकेइमल ।

लापिलाङ्लान् डुकु मायार, दुम्कोटलान् हिपाथामी मायार, भेड्पुलान् मेस माहार्जु, मार्बुलान् अन्न मायार हँगन् सेङ हाखेन च्वँगन् द्वाल्खाय् भक्ति येकुपिसिन् द्वाल्खा दुपानयेउरि संस्कृति संस्कार त्वार्त गुठिय् जग्गा थउ नामकु येरिउरि ज्येय् ल्याखाउरि गुनान् येरेउले ?

हरिमल्दन हर्स द्वाल्खा दुपान् गुठी मदउ ट्वालतु मद, दोखुनु ट्वालकु थिता कि थिता गुठी चल्याँगन् च्वंगुजु, दोखुनु ट्वालकु थिगुर पाटी, सेङ, डोबर, द्यउ व देगल दउजु, आम दोखुनु द्यउ देगलकु पूजायेरित, ब्वँपुरीइलित इतार च्यारित थिम्हा थिम्हात ज्ये ल्हाछायेन्तउजु ग्वाले आनागु ज्ये हात्त जाउदिर ?

गुठी व नखत चखत मानेरि त हँगन् हाबिय् जूजुपिसिन् बुँ स्वाँरा ल्हाछायेन्तये जत्ति थउ नामकु येँगन् स्वामित्व कायम येरिउरि आले भेड्पु, राङराङ थलि, दुम्कोटलान् इथि मायार थिथि मायार हँगन् जुकुन् द्वाल्खाय् नाम जायेउ ?

उ खँकु दोखुसेनुं सर पितकाइफइ मल्दन, थउ स्वाँरा जोग्यारितरि मेबे छेँ ओङ मूलोँ टुल्के बार टायेन् प्वङन् बिइउरि आले मेप्सिन् थिगुर जुगनसि येँगन् च्वँग ज्येतरि नियमकु म्वजुर हरिउरि खँ पाछि म्वजुयेउरा ?

भीमेश्वर गुठी व पूजा व्यवस्थापन समितिलान् थन्केसि द्वाल्खाकु जु जात्रा नखतचखतकु बाजाक ठ्यारित दाँच्छिकु सोंसर दोल (३,००,००० लाख) टाका ढ्याबा पितकायेन् च्वँग दमु हँग ब्वय् खँ ताइदत । थापरेय् महनीत जुकुन् ङास्सरदोलत्या (५,५०,००० लाख) ड्वाल्ङाय् गुठियार पिस्त बिइधोङ खँङ् सिदत ययन चोन । आउ उकु थिता न्यंगेसर् (सवाल) हाति पितयेर हर्स भीमेश्वर द्यउकु, रास्कुलकु पूजा येरित भेड्पुय् गुठीय् बुँस्वाँरा त्वार्त मेबु बुँ स्वारां द्वाल्खा दुपान दइमल्गुजु आमु खँ हात्त पित मायार ?

थउ दुपानय् ज्येखँ मिल्यारित द्वाल्खा मि तु हाखेन येइमल्दन, दोखुसे सर् थिगुर जुरहर्स पिपानय् मिपिसिन् आले भर बित ययेउ, छिजि थउ लाङाकु च्वंगु दाजुकिँजतु पेम्हा पिखेन्न स्वयेन् थउथउकु तु मिलैम्वजुर्गु हर्स पिपानय् मिन् छिजित मान्यता बियेन् डुकु, मेस हायेन् ल्हाछायेउ हँगन् डिङ माङसकुं म्वखोन्स जिर । छिजि द्वाल्खाय् महनी बाँलकु थ्वजु । त्रिपुरासुन्दरी माँन् दोखुसेतं कल्याण थयेत् । जय भीमसेन देउ, जय द्वाल्खा !