थन्हु नेपाल देश दुपान च्वंगु व उ देशलान् पिपान च्वंगु तामाङ जातिपे न्हुलु द खेउँ । थन्हु न्हिखुन्हु त तामाङपिसिन् गिबिङ् ‘ल्होसार’ हङन् नखत मानेतहिन् हर्स गिबिङ् ‘ल्होछार’ हङन् मानेतहिन् । वास्तवकु ‘सार’ व ‘छार’ हङ थिगुर हे अर्थ खेउँ न्हुलु येउ खेउँ । ‘ल्हो’ हङरि द (साल) खेउँ । नेपाल देशकु घत्केङ् जातजातिय् न्हुलु दँ मानेरि चलन दमु ।

नेपाल देशय् मूल न्हुलु द विक्रम सम्वतय् ल्याखान् वैशाख १ गते ल्याय् ल्यखान् मानेतहिन् हर्स नेवार जातिपिसिन् तिवारय् म्हपूजाखुन्हु मानेतहिन्, आन्थितु पुस महिनाताक्कु तमु ल्होसार गुरुङपिसिन् मानेतहिन् । शेर्पापिसिन् ग्याल्पो ल्होसार फागुन महिनाताक्कु मानेतहिन् । आन्थितु तोल ल्होसारउरि पिपान देशलान् ययेन् च्वंगु साँसपेन् गुनुरि भुटानखेन्नलान् ययेन् च्वंगु डोल्पा, मुगु, हुम्ला, जुम्ला व तिब्बतखेन्नलान् ययेन् च्वंगुपिसिन् मानेतहिन् । इथितुं मेबु थिगुर ल्होसार दमु ह््योल्मो ल्होसार, उरि तिब्बतय् सिमानानाप च्वंगु सिन्धुपाल्चोक जिल्लाय् भोताङ, हेलम्बु, मेलम्चिय् जउखउकु च्वंगु साँस तामाङपिसन् िमानेतहिन् ।

नेवारपे तिथिय् ल्याखाकु क्येङ अनुसार थन्हु सिल्लाथ्व परेवा तिथि खुन्हु सोनाम ल्होसार लतयेर । गुल्प गुल्प ब्याला थातकोत जुयेन् मलमास, अधिकमास व सौर्यमास लङ ब्यालाकुरि तिथि हतिइथि जुइफरै । हात्तहर्स मलमासय् कारण्न उ सोनाम ल्होसार भात्चा स्तलिखन येउ खेउँ ।
हाबि हाबि थन्केसिय् थिनागु पात्रो मदउ ताक्कु उ ल्होसार त झिम्निस्दँ टुल्के भ्mिम्निस्ता जाङल व जनावरत लुओन्के मानेकुतन् । गिथिहर्स आमु झिम्निस्दकु छुँ, सा, धुँ, खरायो, ड्«्यागन,बिकर, सर, फसि, मक्कर, जाङल, खिचा व फा (ब्ाँदेल)य् नाम तयेन् लितयेउ न्हुलु वर्ष लुओंकेइत सजिलो येङन् तय् ख्वइँदउजु ।

बौद्ध धर्मय् ल्याखान् स्वर्न तामाङ् जातिपेन् महायान् सम्प्रदायकु लकु क्येङन् तरै । सोनाम ल्होसार थिता उ जातिय् लागिन् येक्कु बाँलकु व रसताइदउ नखत खेउँ । उपेन् बौद्ध भर्म दुपान च्वँग लागिन् थन्हु बौद्धय् किपा, सेङ्, गुम्बा, विहारदउ ठाइँकु तोरणपेन् यार्खायेन् भ्वँरय् मालापेन् ठाइँ ठाइँकु यार्खायेन् ट्वालतु चहक दके तरहिन् ।

आन्थितु थात पाखाधुन्दु यिनागु तु भ्वँरय् माला तोरण, लुङ्दरपेन् तयेन् छाइयेङन् तामाङसेलो म्ये हलेन् डम्फु ठ््याङन् प्याखन् हुयेन् रसतायेन् थउ नाप नापय् जहान् नातागोतापिस्त सत्तयेन् नइँत्वइँ येङन् मज्जा कारहिन् ।

येँ देशय् टुँडिखेलकु दाँस्पत्तिं दोखुनु ग्वार्मुङन् थिहुल जुयेन् थउ थउ जाति औँसिकेउ वास्ति फियेन् बाँलकु व भिंगु सद्भाव तयेन् थउ मौलिक संस्कृति त म्वात्केइ लागिन् थिग्गुर सर ल्वाप्ठोङन् थउ जातिय् पहिचान क्येंगु तामाङ दाजुकिँज व ताताकेहेँ पिस्त उ बाँपिझ््याला अनलाइन पतिलान् भिंगु टोङन् लितयेउ दँपेन् अझ बाँलकु थ्वजु हङन् थन्हु त कलम जाउदिर्गु सुभाय् !