उ मुलुककु मिल्याखा (जनसंख्या) मन्न टोङ स्वयेन् घत्के जुयेन् ययेन्लि नइत्वइँ ठाकयेन् येउदमु । बनकु दउ सिमा धुन्दु सिउ पाँगुपेनुङ् मिपिसिन् नइलागिन् आले मियेन् प्याटा लहि लागिन् नस्ता नाम तयेन् वासर त जिर, इथि जिर, थिथि जिर हङन् पाँगु खायेन् जिररा काँचा ठुलेन् जिररा हातु पुयेन् जिररा सोहोरेङन् हायेन् थउङ नयेन् बजार बस्ति धुन्दु मिइउरि ज्ये येङलागिन् थन्केसि बनजङ्गल दुपान् जाङल व जन्तुजीव न नये चीजपेन् नाप्लरि ठाकयेन् येउदमु ।

पिपाटुटी दउ जीव प्राणीपिसिन् वा घाँस, लप्ति नउपिस्त बनलान् नाप्लरेउ नयेउ क । आमुङ् बन दउ ठाइँ जुर्स नत्र वा गांगु चउरकु बु थिपत निस्पत लप्ति व थिपु निस्पु खर, सित्घाँस बाहेक हाति नयेउ ।थोँसी नउ जातय् जीव न वा मृग, बँदेल, बनचिला (घोरल) झारलपेन् स्याङन नरहिन् ।तर पम्टु दयेनुं घत्के पित ब्वयेन् उइँ मफउ, या पित उइँ मज्यू अवस्थाकु च्वंगु जाङलपिसिन् हाति नयेन् च्वयेङ्ले ? पांगु तु मसिउ सिमा दउ

जङ्गलकु च्वंगु मुजुर पिसिन् हाति नयेउ जेउ ? उ खँ गुनान् थुकेइ मलेउ ?

थन्केसि बनदुपान् पांगुय् पुया, बनकु सिउ दानापेन् नाप्लरि ठाकउ । उ कारण्न तु न्पाल देशय् गुलिं जाङलपेन् ताङन् उइँ दोन्जु । इथितुं नइत प्वङ्ला जुयेन् वन हर्स मुजुरपेननुङ् मातायेङ् हङन् गिथि हरिफयेउ ले ?

मुजुर जाङल घत्केथें ख्वातउ जङ्गल व लोखु दउ सिमय् जउखउ धुन्दु च्वइँ रस्तारै । उ मुजुर न काँठापाङ्, पुरपाङ, कर्बसी, फोँसीं पाङ्, कटहरय् पुया, बनपासी, आले ट्वाङ्स्वनङ् नरै तर ट्वाङ् स्वन दउठाइँकु घत्के च्वइँ मानैम्वजु, हात्तहर्स उपिस्त घत्के खोङौ सह्येरि मफउ । आले मुजुरन भुसा, ब्याङ्चा, दुदुबरिङ् नरहिन् , उपिस्त दोखुनु स्वयेन् नइत साकु रि येउता स्वनयेङ् कोखुर खेङ् ।

आउ वा नइत मदयेन्लि दुल्बिटुल्केङ् म्वालेन् नरहिन् । आउ बिस्तार्न यिनागु नये चीजपेन् ताङन् वङ ब्यालाकु बन्यजन्तु व जाङलपे लागिन् दकेय् राष्ट्रिय निकुञ्ज कुठीलान् ब्यालाकु तु व्यवस्था येरिमल्गु जुयेन्चवन हङन् ब्वङपति धुन्दु ब्वय् खँ पितकायेन् सिक ताकेइ मल्गु जु दमु ।
उ किपाकु चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज दुपान दउ मुजुर न नइत मदयेन्लि मृगप लिखन जुयेन् नये चीज म्वालेन् च्वङ ख्वइँदमु ।