गुलिङ मिपे थिगुर दुःख ताइदउ खँ दमु कि वा स्याङन् वालान् ही पित यैरि.. तर छिजिन् खँ मथुयेन् हतगु कि वालान् ही यर हङन्, आमु मखे कि वालान् गुल्पनु ही पित माया, वा हङ थिगुर लुङा थिनागु ज्यान मदउ निर्जीव चीज खेउँ, छिजि सास नादउ, नये स्वाद मायाउ दोखुनुङ् वा नाप टाँसैजु थोंसी, व त हतगु गिजा । छिजिन् हातिङ नर्न वाये दातीकु भातिचा फाटैजु ठाइँकु हातिङ चीज थायेन् पित मायार्स आमु आँकु तु गियेन् टाँसै जुयन्लि नादउ जुर । आले आम्त बलजफ्ती यङन् पित काइ म्वाल्न सिन्का, मुरु वा हुप थिनागुन् कुर्न ही पीत यउ खेउँ । उ ताक्कु वाये बाँलस्के ख्याल मतर्स ’ पाइरिया ’ हङ रोग पित यइफरै, वाये ज्ये खालि यालिउरि जुकुन् मखे कि उ वान् यत्न मिपे ख्वाल्ये स्वरुपउङ् बाँलकु केनै, वा मदउ मिपे मुथुसि दुत वङन् खाडल खोइ दर्न गुलि बामलकु खोइ दमु हङ खँ दोखुसेनुङ् सिये ताये खँ खेउँ ।

छिजि हाखेन खोइँदउ वान् सर्ग व डाँडाये दातीकु खोइँदउ च्वापाछें थिनागु खेउँ, फुतौ डाँडा देपान खोइ दउ सर्ग व ओंचौ सर्गकु त्वायौ च्वापा थिये खोन्न गुलि रसताइदउ लोउ खोइँदमु आनागु तु छिजि वान् छिजि ख्वाल् त बाँलकु क्येनइ । छिजि उ वा व मे नापं बाँलकु साइनो दमु, वा नाप गीजाये साइनो आम्लितु दमु । उ तु कारण न छिजिन् वा, मुथुसि, मे व गिजा त यल्पनु सफा यँचके तैमल । मुथु दुपान च्वँगु दोखुनु अंग त यल्पनु बाँलस्के तैमल, मिपे मुथु दुपान जुकुन मखे, यउता जीवजन्तूये मुथु दुपानङ् नस्सरता कीर पेन् थिगुरि उयेन् च्वन, उ खँ चाइमद, तर यल्पनु बाँलस्के च्वालेन् सिलेन् तर्गु हर्स आमु कीरपेन् च्वइँमफउ । आले हानि मजुु ।

हातिङ जुयेन् पायरिया थिनागु व्यथान् थिर्जु हर्स वा म्वासयेन् उइँरी, वा नाप च्वंगु थोंसी न्हि दयेन् पाकै जु थिनागु जुयेन् यर हर्स वा नाप नापं काँठाटुल्के बामलस्केरै । प्याटा व सेंला ये व्यथा दउ पे मुथुलान् पाँगौ लोखु पितयउ पिस्त उ पायरिया हङ व्यथान् चाडङ् थिरै ।

उ दोखुनुङ् रोग व व्यथालान् टायन् जुइत व च्वइँत यल्पनु यचके तयन सुचउ जुयेन् यङन्, सूर्ति, खैनी, चुरोट, पान, ग्वइ, चाकौ नइरि बानीलान् टायेन् जुइमल । बेस्न क्वाकु लोखुङ् तोइँ मजि, बेस्न खोंगौ लोखु व बरफ पेन नै मजि , उ चीज न वा त घत्के म्वतोकेउ, हातिङ नये चीज नै दोन्केयन्लि जुकुन् वा चुले बानी यरि फइमल, सुन्हि डोङ कत्नङ मखे कि नै तोइँ दोन्के वा चुले बानी यर्स वा त यल्पनु सन्तुलन यरि फयउ हङन् वाये विशेषज्ञ पिसिन् हङन् तरै ।