Search

नेवाः देय् दबू हात्त ? आउ येउ नेपाल सम्वत् ११४३ थिंल्ला (पुस १ तिथी) कु द्वाल्खा उइँलौ

नेवाः देय् दबू हात्त ? आउ येउ नेपाल सम्वत् ११४३ थिंल्ला (पुस १ तिथी) कु द्वाल्खा उइँलौ

येँ भाषालान् न्वन्हार्न नेवाः देय् दबू हङ द्वाल्खा नेवार भाषान् हरिमल्नसिन् नेवार देशय् डोबर खेउँ । आउ डोबर हत्नसिन् मिपे हूल ग्वार्मुङन् च्वइँत दकेय् ठाइँ हङन् थुकेइमल । तर छिजि द्वाल्खा नेवारी भाषालान् हरिमल्नसिन् प्याखन हुकेय् ठाइँ वा हातिङ् जात्रा ङाकेइत कत् थुकेइत भातिचा थात ल्वाप्ठोङन् डोङ पिकुना चुकेय् ठाइँ त डोबर हङन् सिके तये दमु । थिगुर ट्वालय् दात्तिकु दके तये यिनागु ठाइँय् जउखउकु हातिङ् अप्ठ्यारो म्वजुके हतिइथि म्वप्वंके गिब्लानुं अवरोध म्वजुके दकेय् ठाइँकु मिपेन् ग्वार्मुङन् च्वइँरि ज्येखँकु नेवारपेन् घत्कें हाखेन जुये लागिन्तु उ नाम ट्वाक्स्याङन् नेवार देशय् डोबर हङन् नेपाल राज्यभरय् नेवारपिस्त थिथलकु तइमल हङ उद्देश्य तयेन् उ कुठी (संस्था) य् नाम नेवाः देय् दबू नेवार देशय् डोबर हङन् तये खेउँ ।

उ नेवार देशय् डोबर हत्नसिन् छिजि द्वाल्खामिपिस्त भातिचा म्वलउ थिनागु चाय् ख्वइँदमु । उ थिगुर हातिं राजनीतिक पार्टीनाप ट्वाक्स्याकु संस्था मखे हङन् थुकेइमल्गु दमु । उ दुपान स्वाक्टाउ मिपिसिन् थउ येउता राजनीतिक पार्टीकु च्वंगु जुर्सं उ कुठी (संस्था) त राजनीतिक ल्याखान् स्वइमजि । नेपाल देशय् दुपान दउ १३गुर जिल्ला त नेवारपे लागिन् नेपाल मण्डलय् थिगुर विशेष ठाइँय् मान्यता बियेन् तरै । आमु जिल्ला दुपान च्वंगु नेवारपिसिन् न्वन्हाय् भाषा त नेपाल भाषा हङन् हतै ।

आम झिम्सोंगुर जिल्ला दुपान दोलखा, सिन्धुपाल्चोक व काभ्रेपलाञ्चोक लकु जुर । खास येङन् नेपाल भाषा हत्नसिन् स्वनिग देश (येँ, यल व ख्वप) च्वंगुपिसिन् न्वनहाय् भाषा हङ खँ जुयेन्च्वन तर आउय् स्थितिकु उ खँ मखे कि नेपाल भाषा ७७गुर जिल्ला दुपान च्वंगुपिसिनुं न्वन्हाय् दमु । भौगोलिक ठाइँय् ल्याखान् गुलि मूलोँ पायेन् ओन आम ल्याखान् खँ ल्हाय् तरिका पायेन् उइँफरै । गिथि कि येँ देश दुपानतु चक्रपथ दुपानय् मिपिसिन् न्वन्हाय् खँ व पिपानय् नेवारपिसिन् न्वन्हाय् खँग्वारातु पाउ खोइँदमु । आन्थितु थिगुर जिल्लाय् साँधसिमा त्वार्त ओङन्लि मेबु ठायँय् भाषा ब्यागल जुयेन् ओंगु खोइँ दमु ।

हाबिय् खँय् (इतिहास) आधार कायेन् खँ ल्हाइमल्नसिन् नेवार भाषाय् थालनी द्वाल्खालान् जु खेउँ हङन् घत्कें ब्वङ पतिधुन्दु नेपाल टेलिभिजनकु स्वय्खोङ दमु । उ भाषा दुपान किरातकालय् ब्यालान्नसि ल्हाय् जुइमल्गु थिगुर जगय् आड खेउँ । द्वाल्खाय् ल्याखाकु उ नेवार भाषाय् थउतु आखर मदइरिकु हाति कमीकमजोरी दमुले ? हरित वा नेवार भाषाय् आखर लिपि रञ्जना हङन् तरै । तर उ आखर भोटलान् प्रभावित जुयेन् पितयेउ खोइँदमु । द्वाल्खाय् द्यउ देगलकु दउ घण्टी, थाम, अंगल धुन्दु च्वयेन्तये भाषापेन् स्वर्न गुङ् संस्कृतिलान्, गिबिङ् नेपाल भाषालान् च्वयेन्तये खोइँदमु हर्स द्वाल्खा खँलान्तु च्वयेन्तये प्रमाण मदये लागिन् छिजिन् देवानगरीलान् तु ज्ये छ्यालेन्च्वङ खोइँ दमु । हो यिनागु खँय् पुरान् खँ पिस्त पितकायेन् छिजि भाषा, आखर (लिपि), संस्कृति व सम्पदाय् संरक्षण येरिलागिन्तु उ नेवार देशय् डोबर नाम तयेन् थिता उदाहरणीय कुठी पितकाये खेउँ हङन् थुकेइ मल्दन ।

छिजि भाषा घत्कें हाबिय् भाषा खेउँ हङन् मुथुन् वा हतगु तर यथार्थ हाति खेउँले वयङ् प्रमाण वा पित काइ फइमल्दन । छिजि नेवाः मखे नेवार खेउँ । छिजिन् ल्हाय् खँय् आखरकु गिबिङ् ब्वाक्टा व बच्छि आखर मछ्याल्गु तर नेपाल भाषा हङ आखरकु लिखनय् आखर मतयेन् छ्यालेन् तये खोइँदमु । हङ अर्थ हाति हर्स नेवार भाषाय् बुय् ठाइँतु द्वाल्खा खेउँ, मिपेन् ज्येरित, जागीर नइत आले प्याटा लहित थिठाइँ च्वइँ म्वखोङ कारण्न आखर ब्वइँत सेइँत ब्याला मदउ जुर । आले मेबु खँ आमताक्कु ब्वङ कुठीङ् मदउजु, जुजु मन्त्रीपे खलक न थउ विद्या सेइँ लागिन् दरबार छेँछेँकुतु गुरुपेन् तयेन् ब्वंकेउजु ।

आपिस्त गुलि ज्ञान काइमल्गु खेउँ आम्लिजुकुन् ब्वइँरि सेयँरि ज्ये येकुतन् । इथिजुर्न पिपानय् प्रजापिसिन् हातिंं ज्ञान काइरि ब्यालातु मदयेलागिन् आनागु आखर (लिपि) मसये जुर । यिनागु कारण न तु हातिं ज्येखँय् बारेकु च्वइकाइ मल्नसिन् पिपानलान् मिपेन् म्वालेन् हायेन् ज्ये वाउतन् । इथि जुये लागिनुं थउ भाषा व आखर त विकास येरि मफयेन् च्वङ खोइँदमु ।

हो यिनागु ज्येखँ त आउन लिय् कयमिचपिसिन् ठाकउ माचाके थउ माय् भाषा व कला संस्कृति त येल्पनुं लुओन्के तयेन् जाउमदियेन् ज्येखँ सोंके च्वइँफयेन् थ्वच्वँ हङन् हाखेन येइँत थापना येङ उ कुठी खेउँ नेवार देशय् डोबर । नेवार देशय् डोबर हङ स्वनिग देशय् जुकुन् कुठी मखे । नेपाल देशय् दोखुनुं प्रदेश व जिल्लाकु समिति दकेइ धोन्जु, अझ टुल्के जुइधोंगु दोखुनुं अधिवेशन व साधारणसभाकु द्वाल्खाय् खेन्नलान् ब्व कायेन् केन्द्रीय तहकु क्वमूलमि ९न्वकु– उपाध्यक्ष०, ज्येमि टुल्के जुइधोंगु दमु । गिथिकि केन्द्रीय क्वमूलमि ९उपाध्यक्ष०कु द्वाल्खाय् ल्यास्म्हा भाजु शान्त श्रेष्ठ, केन्द्रीय ज्येकुमि ९दुज० भाजु उपेन्द्र प्रधान थ्येङन् च्वंगुदमु । आन्थितु बागमती प्रदेश समितिकु, येँ जिल्ला समितिकु टुल्के द्वाल्खामिपेन् थ्येंगु दमु ।

आउ येउ नेपाल सम्वत् ११४३ थिंल्ला (पुस–२ गते २०७९) खुन्हु बागमती प्रदेशय् निस्पुलय् प्रदेशय् बैठक जुइटेंगु दमु । उ ताक्कु केन्द्रीय तहय् ड्वाकुन्दांगु पदाधिकारीन्नसि प्रदेशय् दोखुनु पदाधिकारीपेन् थ्येन्दययेउ । उ ब्यालाकु दोखुनु द्वाल्खा मिपेन् थि जुयेन् क्येइँलौ । जि पदकु म्वच्वङ्गी, च्वङ मद, इस्त हातिं ज्येखँय् जानकारी मद, इसि यिनागु संस्थाकु स्वाक्माटागु हङ थिनागु खँ पित मकायेन् गुने नापं पूर्वाग्रही मतयेन् राजनीतिक ल्याखान् म्वस्वयेन् छिजि लाङाकु येउ पाउनापे हाखेन द्वाल्खामिय् इज्जत तइत गुनुङ लिमचिलिलौ । छिजि थि जुर्गुहर्स दोखुसेनुं सुभाय् बियेउ ।

बालकृष्ण श्रेष्ठ “पासा”

मल्टिमिडिया ग्यालरी

Written by 

Related posts

Leave a Comment

error: Content is protected !!