Search

लुवन्केय – ग्यारदउ कालिन्चोक यात्रा

लुवन्केय – ग्यारदउ कालिन्चोक यात्रा
प्रा. डा. श्याम जोशी

कालिन्चोक द्वाल्खा जिल्लाये नामजाउ तिर्थस्थल खेउँ । हाबि आँकु नइ, तोइँ, च्वइँ, लिङाइ ठाकौ जुयेलागिन् द्वाल्खा शहर पिपानये मिपेन् गत्के मोओंगुतन् । खाली जात्रामात्राकु जुकुन् पाराक तइत ठाइँ मद हकुतन् । कालिन्चोक भगवती च्वंगु ठाइँ ड्वाक्कु समुद्रये सतहलान् १२,६०२ फिट थात्त टाहागौकु च्वंगु दमु ।

आमु ठाइँकु थेङन् टिक्रेत्नसिन् ब्यागल तु अनुभूति जुउ जु हर्स अझङ जुरतुनी । आँकुलान् खोइँदउ थिगुरीये वातावरण न मन तु मनञ्जन जु चाइदमु । चिकौला लगैजुयन्लि च्वापा यइ लगै जुयलागिन् ताप्ला ययेन्लि वैशाख दुन्दु जुकुन् कालिन्चोक ओङ्गुतन् जु । आमताक्कु थि थि रङ्गकु ह्वयेन् च्वंगु ट्वाङ स्वन, चिमाल स्वन, लुँबरीस्वन (सुनाखरी), सूनगाभा व मेब्ता लेकाली स्वनपेन ह्वउ जुयेलागिन् आमु ठाइँ प्राकृतिक बगैंचा थिनागु लगैजुर ।

६–७ कक्षाकु भूगोल साँफरकु बोङ्गुपे सर्ग यँच्चके बाँलस्के खोइं दर्न कालिन्चोकलान् येँ देशय् धरहरा खोइँदमु हकु जु, आम् कारन न आँकु उइँ ताक्कु काठमाडौंये धरहरा खोइ दयउरा हङन् स्वउपे तर यल्पनुङ् पिखेनतु ख्वसुन् ट्वाप्चिये लागिन् हातिङ खोइ मदउजु । शायद मेबु लितये पटककु यर्न खोइ दयउ जेउ हङन् चित्त बुझ्याङन् लिपुल्गु पे ।

तिनतल्ले पोको

आम्ताक्कु कालिन्चोककु च्वइँ त हातिङ व्यवस्था मदउजु । सोटोय पोक हङकु च्वइँ मल्गु जु । बलियोपेन् थाबी खुल्ला ठाइँकु मी छोके कुङन् च्वंगुतन् । चिकउ सहेरी मफउपेन् क्वबि छेंडी थिनागु कुठाकु च्वंगुतन् । कालिन्चोक देउ ठाइँ थेइँत आमु पोकलान् गर्छि सोझो लिङायेन् आले थात उकालो थात गैमल्गु जु । अक्सिजन मगकु कारन न गुलि थात वन आम्लि थि पाराक सारेङन् थिपुल सासकाइ मल्गु जु । थाँत उइँत बिङ्केङ् ठाकउ जु आमु कारण न आमु उकालोय् ठाइँत “पापीटाडा” हकुतन् । आले पापी मिपेन् थात गई मफहिन् हङन् ख्याल यकुतन् जु ।

कालिन्चोक वङ मुलोंकु थिगुर पुखुर दउ जु । आम्तरि द्वाल्खाये पुखुरये छेर हकुतन् ख्याल यङन् । आन्थितुङ् मुलोंकु थिगुर ड्वाकुलुङा नाप थिकां ड्वाकु सिमा टाँसैजुयेन् च्वंगुजु । आमु सिमा व लुङाये काप त ’धर्मय लुखा’ हकुतन् । पापी मिपेन् आम लुखालान् दुतपित जुइ मफहिन् हङन् ख्याल यकुतन् ।
कालिन्चोकलान् लिपुलेन् यर्न थिकाँ सिमा त देउदारा मानेङन् हायेन् यउपे, अझङ यईरी चलन दुमुनी । उ सिमा हार्न टुसी त घसी जिर हङन् मा न बेस्न रसताउजु । कालिन्चोक थेइँताक्कु पेंन् ङायन् बाँमलस्के स्यात्केउजु, मुलोंकु लिङार्ङङ् सिमालान् जिउकु तु स्वाल्हाउजु, गुपाले तुं चाइमदके टुटीकु हीः तोङन् उइँ दोङ्गुजु ।

कालिन्चोक वङ मुलोंकु चौंरी ग्वार्पेन दउजु । आँकु सोतुये डल्ला थिनागु फुक्का छुर्पि ङ्याङन् नउपे । दाँसपत्ति यिसी ट्वाल्ये मिपेन् कालिन्चोक वङ्गुतन् । खिरजा दकेइत हङन् छें छेंकु जाकी हुङन् यङ्गुतन् , आले पुलेन् ययेन्लि खिर्जा हायेन् बिउतन् । आमु खिरजा ओप्ते ओप्ते दोखुनुं जहानपिस्त ब्वठयेन् नइ मल्गु जु । कालिन्चोककु ड्वाल्ङा मिपे बिर्ता जग्गाकु च्वँगु मोही पिसिन् खिरजा दकेइत ढ्याबा माकायेन् दुधु बीउ जियेन्च्वन । मेबु द्वाल्खा मिपेन् भाकल पूजा यरित गोंघर यङन् कालिन्चोक वङ्गुतन् ।

पापीडाँडा

स्कुलकु ब्वन्ङ दाँसपत्ति थें साङतपेन् मिलैजुयेन् कालिन्चोक वंगुपे । द्येउ स्याउदाइ त हङन् वन्सङ् खास वा घुमेङन् हतिइथि स्वइत मज्जाये लागिन् वङ्गुपे । नइ तोइँत थउ थउ छेंलान् तु यङन् वङ्गुपे । जन्त बा मांन् बजी, सुकुटी वाले, आलु तारेङ, म्वार वाले,म्वङ खेंज तयेन् बिउजु ।
आले पें ययेन् ङायेउ हङन् आम्त वासर चि व लेक लगैजुयउ हङन् नइत सोतु व लाबा तयेन् बिउजु । द्वाल्खालान् लिङायेन् ४÷५ बजे ताक्कु सोंतले पोककु बाँस च्वइँत थेङ्गुपे । आले सुनितुङ् ड्वङन् वङन् द्येकु स्याउदायेन् कोत ययेन् बजी नयेन् छें लिपुल्गुपे । कोत यर्नसिन् वा गर्छिन्तु द्वाल्खा थेङ्गु थें लगैजुजु ।

२०३१ दँकु जि एम.ए जाँच बिइधोन्के च्वङन् च्वँगुइँ आमताक्कु कालिन्चोक युवा क्लवये अध्यक्ष बैकुण्ठ प्रधान न थिनु जन्त हत्चु, “द्वाल्खाकु न्हुलु शिक्षा लागू जुइटेनइ, शिक्षा विभागलान् निरीक्षण यत यर्ङ स्कुलये अवस्था बाँलकु म्वखोन्स खारेजी जुइफरै, आमु कारण न निरीक्षण मयत्टुल्के पिला ङालातेक् द्वाल्खाये स्कुलकु ब्वङ्केर वँ आमताक्कु जिङ आम क्लवये सदस्य जुयेन् च्वंगुइँ । आमुतुङ् स्कुलकु मास्टर जुयेन् ब्वङन् यये लागिन् थउ कर्तव्यङ् खेउँ हङ थें लगैजुर । आले जिर हङन् द्वाल्खाकु ब्वङ्केर वन्गी । तलब री क्लबये खेन्नलान् निजा खर्च बि हङन् तउ, काइतरी भातिचा ठाकर ।

आमताक्कु आमु स्कुलकु बद्रीमान सिं हेडमास्टर, ज्ञानेन्द्र बहादुर सिंह, चोक बहादुर दाहाल, अमर कुमार प्रधान, रोहिणी कसजु वा ब्वङ्केइत दोखुनुङ् साङत थिनागु जुयेलागिन् स्कुलकु ब्वङ्केइत असाद्धे छुङन च्वङ्गु ।

चिमाल सोन

बैशाख ताक्कु स्कुललान् कालिन्चोक उइँरी खँ जुर । दोखुसेकेङ् ढ्याबा हुङन् उइँरी खँ तय जुर । जिन् थिमा मिसामि साङत नाप सिधा खँ मालाउइँजु, आमु कारण न म्ववन्गी हङन् टारेरी म्वाल्गी । तर ज्ञानेन्द्र मास्टर न गत्केङ कर यरि लगैजुर । वि.सं. २०२२ दँकु एसएलसी जाँच बित काठमाडौं वङन्लि कालिन्चोक उइँ टुटैजुयेन् च्वँगु । आम कारण न उ ताक्कु बाँलकु साइत जुरैजु थें लगैजुर आले जि मानैजुर्गी । दोखुनुङ् मास्टरपेन व १० कक्षाये विद्यार्थीपेन् यङन् जम्मा निःम्हा तेक (२० जना) जुर वङ्गुपेन् ।

छेँकु जा नयेन् बिस्तार्न कालिन्चोकखेन्न लगैजुर्गु । ठाकके उकाले गयेन् ख्याल ठट्टा यङन् यङन् सन्ध्याकाल्ये ५÷६ बजे ताक्कु सोंतल्ले पोककु बाँस च्वइँत थेन्गु । मिसामी जत्तीे कोबि छेँडी थिनागु कुठाकु डिंइरी व्यवस्था यङन् यिसिरी (वन्सामी) थाबी मिछ्वके म्ये हलेन् खँ लायेन् च्वन्गु । न्हिच्छि ठाकके लिङायेन् यये कारण न स्वाट्ट नीर यर । सुन्हि नास्चा झिसमिसेकु तुङ् डोन्ङसिन्वा आँकु थिगुरीये वातावरण तु हिल्गु (फेरैजु) खोइँदत । चच्छि च्वापा ययेन् सिमापेन्, पाखा, मुलों, दोखुनुङ् च्वापान् ट्वाप्चियेन् तये खोइँदत ।

च्वापा भाति भाति ययेन्तु च्वँगु जु । जिन दोखुनु स्वयेन् हाखेन च्वापा यउ खोङ उ तु खेङ । उ सोयेन् हाखेन थिपुल मुचाताक्कु द्वाल्खा टुल्ले तुङ् भाति भाति च्वापा थेङ्गु जन्त लुओन । हतार यङन् द्येकु थेइँत उकालो खेन्न लगैजुर्गु । जिन वा आमताक्कु चल्तिये टेरलिनये दुपान टुल्ले खोइँदउ सालौ कमिज फियेन् वङन् च्वँगुइँ, आन्थि जुर्सङ् ल्यास्मा ताक्कु जुयेन रा आन्थि चिकौ माचार्गी ।

कालिन्चोक द्येउये ठाइँकु थेङन् पूजाआजा दोन्केर्न ११÷१२ बजे बजैजुर जेउ, कोबि ययेन् जुकुन् नइतोइँ यरिउरी कार्यक्रम दउजु । द्येउ स्याउदाइ दोङन्लि दोखुनुङ् भटाभट हाबि यये पूर्व खेन्नये मुलोंलान् तु लिपुलि लगै जुरहिन् । जिङ् उइँत ठिक यकुइँतुनि राष्ट्र भूषण प्रधान (१० कक्षा ये विद्यार्थी) न “जिङ् नाप उइँ गर्छि नोइसिन् दाइ” हत्चु । आमु विद्यार्थी जुर्सङ साङत थिनागु तु जुये लागिन् जिर हङन् अडै जुर्गि । जिन लित मिलैजु साङत चोक बहादुर दाहाल त “गर्छि नोइसिन् नापदउइँलौ“ हङन् रोकेत्की । राष्ट्र भूषण न टिनये ओप्तेचा कुठा दुपान कपडाये लाक्मन चुइत बल यङन् च्वँगु ।

ख्वँगयेन् आमे टुटी मोंगुरा लाक्मा तु बेस्न चिचा रा मसिगि आमुन् ज्यान वन्सङ् लाक्मा चुइ मफयन् च्वंगु जु । जि व चोक बहादुर दाहाल न लाक्मा चुकेइत ग्वाहार बिर्गु आन्थिनु मजिर, निस्मा ङिलेन् “छि बिस्तार्न लाक्पा चुयेन् या यिसी वङन् च्वइँ” हत्कु । आमु वा खोइथें यङन्‘ “गर्छि नोइसिन्” हत्चु । लौ ले हङन् यिसिन् आम्त त्वार्त यइ मफर्गु । बल्लबल्ल थि घण्टातेक् न लि लाक्माकु टुटी दुत छोर्जु । ड्वाकु ज्ये यङ थे सोमाङ् गलल ङिल्गु ।

साङत पिसिन् कोबि थेङन् नइ दोनहिन् जेउ थउतङ् बेस्न प्याटा वारि दोन्जु हङन् हतार्न हाबीयये तु पूर्व खेन्नये लोंलान् कोत उइँ सुर यत्कु । मुलों ठाडै ओह्रालो कोत स्वर्नङ् इईर् दाउ, आमु माथि च्वापाकु मेबसिन् पाराक तइ दोङन्लि वा च्वाकठ्याल्गु जुयेन्च्वन । यिसिन् थि पाराकुङ् हाखेन् टुटी तै मफर्गु । च्वाकठ्याल्स कोबि गिबि तु थेयङ् हङ पत्ता मद । घडी घडी पालो पालो बल यङन् स्वर्गु तर हतपत्त आँट यरि मफर्गु । आले पश्चिम खेन्नये कुल्सिलान् कोत उइँरी सल्लाह जुर ।कुल्सिलान् कोत ययेन्लि मुललोंकु थेइँत लित पूर्व खेन्न लगैजुइ मल । पूर्व खेन्न लिङाइ टेङ वा च्वापान् ट्वाप्चियेन् मुलों वा पट्टकै खोइ मद ।

कोत स्वर्जु १००–२०० मीटर पाखा नुगर तु ढुकढुक यरी लगैजुर । थिठाइँलान् उम्कैजुयन् यरगु उकुलान् उम्कैजुइ ठाकयेउ हङेथें जुयन् यर । लौ यिसि जिन्दगी उलि तुङ् जियेन्च्वन हङथें लगैजुर । ग्याङन् आकु तुं च्वङन् च्वइँरी खँङ् मोजुर । यउता यङन् जुर्सङ् उइँ तु मल्गुजु । आमु कारण न ’ ए कालिन्चोक माइ ! थये शरणकु ययेन् च्वनगु, यिसि रक्षा यर्सिन् हङन् गसान गसान मुलों छामेङन् पाराक हाखेन तर्गु । आमु मुलोंकु गुनुङ् लिमाङाये जुये लागिन् च्वाक्माठ्याल्गु जु ।

ग्याङन् ग्याङन् लौ कोत जुतरा हङ थें जुके आमु मुलों पार यङन् मूल मुलोंकु थेन्गु । आउ वा ज्यान जोगैजुर हङन् टाहागौ सास फेरेत्कु । थिमान् मेबे ख्वाल स्वयेन् ङिल्गु । मनमनन थिमान् मेबिस्त बधाई बिर्गु ज्यान म्ववन हङन् । आले वा कोबि साङत पिसिन् नइ दोनहिन् जेउ हङन् हतार न कोत यर्गु ।

कोबि नइ तोइँ दोन्के दोखुनुं म्ये हलेन् प्याखन् हुयेन् च्वङन् च्वंगुतन् । गुनानुङ् यिसि मायार मथ्येन्जु हङन् पीर काये थें लगैमोजुर । यिसिनुङ् ’ ग्याफर पेन् ’ हरितन् हङन् गुन्तङ् हातिङ् महत्कु । आले नइ त्वइँ दोन्के द्वाल्खा खेन्न लिपुल्गु ।लिबिरी थिपुल्नं २०४० ताक्कु अमर कुमार प्रधानये कालात शशि प्रधान, करुणा मास्के व शरण कुमार प्रधान नाप कालिन्चोक वङ दमु ।

आम ताक्कु शरण कुमार न गोंघर‘ स्याङन् सात्के समैबजी नकेय्न तरै । सोंतल्ले पोक ये छेंडीकु मी कुङन् ऐराक क्वात्के तोङन् च्वन्ङसिनुङ् आनक्के चिकउ लगै जु जु । आउ कालिन्चोक थ्येङ्के मोटर वन, केबुलकार दमु, च्वइँत नई त्वइँत होटल दमु । जिउरी गुङ् दिन साइत जुरै जुयउ हङन् पियेन् च्वनगी ।

Written by 

Related posts

Leave a Comment

error: Content is protected !!