Search

द्वाल्खा म्यासमुचा खलक थिनागु थिगुर द्वाल्खाय ईरीमुचापे खलक चल्केई मल्गु आवश्यकता दमु ।

द्वाल्खा म्यासमुचा खलक थिनागु थिगुर द्वाल्खाय ईरीमुचापे खलक चल्केई मल्गु आवश्यकता दमु ।
ईरीमुचा – मयजु शान्ती श्रेष्ठ

सिन्धुपाल्चोक जिल्ला तौथल बजार –२ तौथलकु वि.सं. २०२४ दँ जेष्ठ ला २६ तिथीकु बा शुवर्णदास श्रेष्ठ व मा पूर्णलक्ष्मीय कोखलान् जन्म जुयन २०४४ दँ अषाढ ला २६ तिथीकु द्वाल्खा जिल्ला भीमेश्वर नगरपालीका वडा ल्याखाः २ डाँडथोककु भाजु हरि श्रेष्ठनाप व्याहा जुयन दिएन चोङन दिउ ईरिमुचा मयजु शान्ती श्रेष्ठ खेङ ।
प्रेम पूर्ण प्रताप फाउण्डेशन कोकजि, श्री दक्षिण बाराहीमाई बचत तथा ऋण सहकारी संस्था जडिबुटीयङ कोकजिकुङ चोङन दिउ मयजु श्रेष्ठन् एस.एल.सि. टुल्ले ब्वङन तयन दिरहिन् । सोम्ह मिच, थिम्ह कय्य मा प्रेम पूर्ण प्रताप फाउण्डेशनलान् थउ सामाजिक ज्य खँ शुरु यङ द्वाल्खा आले स्वःनिगकु ग्वाहार यङन ययन चोङ खँ सिदमु । उ पतकय ठोलीबोली ईसिन ईरीमुचाखेन्नलान् काय् ईचिमुचा मयजु शान्ती श्रेष्ठनाप ईसी बाँपीझ्याला डटकम खेन्नलान् जुउ खँय मुल खँपेन उकु थपे लागिन् ब्वयन तरगु ।

स्याउदाई । हातीकु वेस्त जुयन चोनगु ?
भाग्यमानी । बाँलकु तु दमु । थनुकेसी कोविड १९ य कारणन् यत्ङ हतिईथी उई मजि आमु जुयलागिन् छेँकुतु वेस्त गिवीङ ओङ मद । मिन्ङे मिन्ङे कोविडय संक्रमणलान् ज्य खँ मदय चोङ्गु आम्दानी मदउपिस्त बाती बाती जि चोङ खलकलान् ग्वाहार यत्कु, नय तोङ सामानपेन ब्वठयन विर्गु ।

गुल्दँकु व्याहा यत्कु ? द्वाल्खाय गु ट्वालकु व्याहा जुयन चोनगु ?
जन व्याहा निदँकु जुउ खेउ । जि द्वाल्खाय डाँडथोक ट्वालकु हरि श्रेष्ठनाप व्याहा जुयन चोनगी ।

थुम गिथी यङन द्वाल्खाकु व्यहा यत्कु ले ? फोङन या मनत्यात्के रा ?
गिथी फोङन व्यहा यरेउले ? जिन वा मनत्यात्के मायाँ जुयन्ली व्यहा यङ खेङ ।

थमुन द्वाल्खा नेवाः भाषा लाई सरगु रा मसगु रा ?
जिन द्वाल्खाय नेवाः भाषा, तौथलय नेवाः भाषा लाई सरगी, जन कईमुनुङ लाई सर । छिजिन लाय खँपेन थुरी थुरहिन् तर जन मुचापिस्न री खँ लाई मसहिन् ।

हात्त लाई मस ले ?
खँ लाई वा सेई म्वाले खेउ । तर मुचापे संगत द्वाल्खाय साङतपे नाप सोयन गत्के पिपानाय साङतपे नापय जुयलागिन् सेई मफरहिन् । द्वाल्खालान् स्वःनिग ययन्ली बानेश्वरकु चोन्गु आमु ठाँईकु गत्के बारमुनपे संगत दउ ठाँई जुयलागिनुङ सेई मफयलागिन् लाई मसहिन् । मुचापिसिन् छिजि मा भाषा छ्याली मसईकुरी ईसि निस्मायङ कमजोरी दउ खोनगी हात्त हर्स स्कूल ब्वन्केई सोयन हाखेन पर्वते खँ लाई मसर्स मुचापिस्त ब्वई ठाकयउ हङन छिजि मा भाषाकु सोयन गत्के पर्वत खँ सेई मल हङ थिनागु लगई जुयन ईनागु जुउ खेङ । मेवु खँ हाती हर्स आमताक्कु द्वाल्खाय छिजि नेवाः भाषाय महत्व बात्चा मोथुयनुङ उ जुय जुई फरई ।

थमुन गिथी यङन सामाजिक ज्य खँ यरी मल हङन सिर्गु ले ?
जन कईमुरी द्वाल्खाय सामाजिक क्षेत्रकु लगई जुयन ययन चोन्गु खेउ । मेवु खँ हाती हर्स जन्म जुयन्ली सिरीवा मतु मल आमु जुयलागन् थउ बजई जुउ घडीत समाज दुपान दुःख सियन चोन्गू मिपे लागिन् ग्वाहार यर्स बाँलकु जुयउ हङन बाती बाती फयसय ग्वाहार यरीउरी हङन लगई जुयन चोङ थमु ।

प्रेम पुर्ण प्रताप फाउण्डेशनकु गुल्पनन्सी चोनगु ?
निस्दँ हाखेनन्सी कोकजीकु चोङन ज्य खँ यङन ययन चोनगी । गिथी यङन प्रेम पुर्ण प्रताप फाउण्डेशनय कोकजी जुर्गी हर्स दोखुनु सोयन हाखेन पद्मा प्रधाननाप जि फेसवुककु साङत जुर्गी मेवु खँ हाती हर्स जन कईमुय स्कुल ब्वङ साङत जुयन चोन आमु जुयलागिनुङ पद्म प्रधाननाप साङत जुर्गी । आन्थी जुर्ङ जुर्ङ खँपेन जुर आमताक्कु जि मेवु मेवु खलक दुन्दु चोङन ज्य खँ यङन ययन चोउई आले पद्म प्रधानन्ङ जिन थिगुर संस्था चल्केई टेनगी चोईन रा हत्चु चोनगी हत्की आकुलानत् जि आम खलककु स्वाक्टाए खेउ ।
कोविड १९ य संक्रमणकु लङन ज्य खँ यरी मफयन नईतोई मफयन चोन्गुपिस्त वाती वाती ग्वाहार यत्कु । हती ईथी राहतपे व्यवस्था यङन विर्गु ।

द्वाल्खाकु म्यासमुचापे प्रतिनिधित्व यकु थिगुर द्वाल्खा म्यासमुचा खलक वा दमु थमु ईरीमुचा परई जुर्गु थपे ईरीमुचा खलककुङ दमुरा ?
आउटुल्ले वा मद । तर जिन री ईरीमुचापे खलक थिगुर चल्केई मल हङन् गत्केङ हाखेनन्सी खँ ल्वापठोङ खेउ । आउटुल्ले मदनी आउ चल्केईरी विचार यङन तय दमु सोई आउ ईरीमुचा साङत, तिताकेहैपिसीन ग्वाहार यर्स चल्केईरी विचार यङन चोङ दमु ।

थमुन थनुकेसी समाजकु ग्वाहार यरी ययन चोङ लागिन् हाखने बढई जुयन चोनगी हतगु । थमुनतु वात्चा दोसुसेय नाप स्वाःपु तर्स मजिराले ?
सामाजिक ज्य ख्ँकु याकर्चान् जुकुन हातीङ जुई मफउ । थिगुर ईरीमुचा खलक चल्केई मल हङन खँ वा ल्वापठोङन तरगी बात्चा बाँलस्के सल्लाह जुई मफउनी आमजुयलागिनुङ खँ हाखेन उई मफउनी । निस्दँ हाखेनन्सी खँ ल्वाप ठोङन समाजकु ग्वाहार यरी मल हतगी ग्वा आउ दोखुनु ईरीमुचापेन नाप सल्लाह यरीउरी विचार यङन चोनगी ।

द्वाल्खा दाक्षिकु गुली पतक ओनगु ?
पहिला पहिला छेँ दर्ङ वा दाक्षिकु सोपुल पिपुल ओन्गुपे आउ भुवापन् छेँ ठुत्चु आमजुलागिन् पहिलाय सोयन कमतु ओनगु । छेँ डोई मफगुनी द्वाल्खा गत्केङ बाँलकु ठाई खेउ उई मल । छेँ डोई मल हङन जन कईमुनाप सल्लाह जुयन चोन ।

थमु माईती छेँ तौथल आउ द्वाल्खा ओङन चोनगु थयत तौथल बाँलकु रा ? द्वाल्खा बाँलकु रा ?
थउ जन्म ब्व जुय ठाँई वा आन्थीङ बाँलकुतु जुर आन्थीतु द्वाल्खा कर्म ब्वङ खेङ । द्वाल्खा बाँलकु जुयलागिन् वा जि तौथललान् द्वाल्खाकु व्यहा जुर्गी उ निस्गुर ठाँईय थउतु व्यागल महत्व दमु ।

द्वाल्खाय संस्कृती, परम्परा व नेवाः भाषा गसान गसान ताङन ओङन चोन आम्त बच्याङन म्वात्के तईय लागीन् हाती यरी मलेउ ?
द्वाल्खाय संस्कृती, परम्परा व मा भाषा म्वात्के तई मल उ ड्वाकु महत्वपूर्ण खँ खेउ । हात्त हर्स छिजि संस्कृती, परम्परा व भाषा हङ द्वाल्खाय नेवाः जातीय पहिचान खेउ आमजुयलागिन् वय थउतु महत्व दमु । संस्कृती, परम्परा, भाषा ताङन ओन हर्स छिजी नामतु ताङन उई फरई । आमु जुयलागिन् द्वाल्खा दुपान दउ संस्कृती, परम्परा व भाषाय संरक्षण यरी मल्गु थनुय आवश्यकता दमु । वत म्वात्के तईयलागिन् उकु दुपान दउ सामाजिक थि थि खलकपेन, स्थानिय निकायन् पहल यरी मल्गु खोईदमु । वयलागिन् छिजी द्वाल्खावासीन ग्वाहार यरी मल । उ क्षेत्रकु बाँलकु ज्य खँ यङन चोन्गुपिस्त हातीन फरई आमुन ग्वाहार यरी मल हङ जन थउ विचार दमु ।

द्वाल्खाय म्यासमुचापेन मुचान्नसी हुकई जुयन निदँ निनिस्दँ टुल्के द्वाल्खाकु चोङन पित व्यहा जुयन ओङन् चोनहिन् । आन्थीतु ईरीमुचापेनरी निदँ निनिस्दँकु थउ जन्म जुय ठाँई त्वार्त द्वाल्खाकु दुत व्यहा जुयन ययन चोनहिन् आउ ईरीमुचापिसिन् हाती यरी मलेउ ?
म्यासमुचा व ईरीमुचा सोयनुङ छिजि आकुय संस्कृती परम्परापिस्त म्वात्केईय लागिन् ईरीमुचा हरीव कय्मुचा ट्वाकस्यात आमुजुयलागिन् ईरीमुचान सोयनुङ कय्मुचापिस्न बात्चा पहल यरी मल्गु खोईदमु । मेवु खँ हाती हर्स फर्स छिजि द्वाल्खाकु चोङन आकुय थि थि चाडपर्वपिस्त हिल्केईय लागिन् ग्वाहार यरी मल्गु खेङ तर आमरी आउ हरी ठाकयउ । चाडपर्वकु द्वाल्खातु ओङन ङाकेई मल हङ जन थउ विचार दमु । वयलागिन् छिजिनुङ पहल यरी मल ।

साहित्य खेन्न गुली रुची दमु ?
पहिला पहिला री दउजु आउ वा हाती हरी । व्यहा यरी सोयन हाखेन म्ये, चिय खँपेन चोउई आउ वा ग्वा हाती हरी थनुकेसी हातीङ आनागु चोय, ब्वङ मद । तर जन्त रुचीरी गत्के दमु । जन जिवनकु दोखुनु सोयन गत्के रुचीरी प्याखन उईरीकु दउजु ग्वा आमु क्षेत्रकु लगई जुई फरर्गी । स्कुलकु ब्वङन चोङ ताक्कु गु व्यला जि ८ कलासकु ब्वङन चोउई आमताक्कु पशुपती शम्सेरय लाहालान् सिरपाउपेन काय दमु बाह्बिसेकु । लिवि लिवी व्यहा जुयन्ली मुचापेन ड्वाकर आले आमु प्याखन उईरी ज्य खँ त्वारतर्गी ।

बाँपीझ्याला पती ब्वङन तरगु रा ?
बाँपीझ्याला पती बाति बाति ब्वङन तरगी । मा भाषा त छ्याली मल हङन थय नेतृत्वकु आउ बाँपीझ्याला अनलाईन खबर पती पित कायन ययन चोन । उ गत्केङ बाँलकु खँ खेउ । वयलागिन् छिजि दाजुकिंज, तिताकेहे, ईरीमुचा व म्यासमुचापिसिन् थउ मा भाषा म्वात्केईरी ज्य खँकु हातिन फरई आमुन ग्वाहार यरी मल हङ ईसि विचार दमु । मेवु खँ जन थउ मनकु टोङ विचारपेन छिजि द्वाल्खाय दाजुकिंज, तिताकेहे, ईरीमुचा व म्यासमुचापे दातीकु तकेईय लागिन् उ बाँपीझ्याला अनलाईन पतीन् गु जन्म गु मउका विर्जु आमेलागिन् थपे उ खलक त मन दुपानलान्नसी बाँलकु टोनगी ।

Written by 

Related posts

One thought on “द्वाल्खा म्यासमुचा खलक थिनागु थिगुर द्वाल्खाय ईरीमुचापे खलक चल्केई मल्गु आवश्यकता दमु ।

  1. गणेश कुमार श्रेष्ठ

    मयजु शान्ति श्रेष्ठय ठाेलिवाेलि बाेईखान्गि । बाँपिझ्याला डटकम अले मयजु शान्ति निस्मतउ घत्के घत्के सुभाय । ताैथलीय म्यास्मुचा अले व्दाल्खाय ईरिमुचा जुयन समाजसेवाय जेकु लगैजुय तार्न मन रस्तार । छिजि माँ खँ त म्वात्के तईत ,व्दाल्खा भाषा,कला,,संस्कृति य विकास यारित लगैजुयन चाेनगु भिंगु टाेनगि।

Leave a Comment

error: Content is protected !!