Search

स्याउदार उईलो द्वाल्खा भीमेश्वर – पूरा यरीलौं मनय ईच्छा

स्याउदार उईलो द्वाल्खा भीमेश्वर – पूरा यरीलौं मनय ईच्छा

गौरीशंकर हिमालय मु¥याकु अवस्थित द्वाल्खा जिल्लाय थौतु ऐतिहासिक आले मौलिक विशेषतात नियालेत्न किराँतकाल, लिच्छवीकालन्नसीय ऐतिहासिक पृष्ठभूमी बुयन मल्लकालीन मठ– मन्दिर, देउदेगल, देउकु कला, धार्मिकस्थल, ऐतिहासिक दरबार हो चैत्यपेन दउ उ द्वाल्खा जिल्ला नेपाल अधिराज्य दुपान जुकुन मोजुयन पिपानुङ आम्लीतु नाम जायन च्वङ्गु खोईदमु । नेपालय हो तिब्वतय दातिकु व्यापारीक ज्य खँय लागिन् मुलखुल चलेन्ली द्वाल्खाय विकास जुउ मानेतहिन् । अर्शुवर्माय व्यलाकु भोटनाप नेपालय सम्वन्ध कायम जुउ हो भोटलान् तिब्वतनापङ सम्वन्धजु खोईदत ययन च्वन । नेपाल हो तिब्वत दातीय ब्यापारीक लो चलेन्ली चीन हो भारत दातीकु यईत उईतङ नेपालय मुल जुउ खोई दमु । मल्लकालकु डेढ दशक स्वतन्त्र राज्यय रुपकु च्वङन उ यङ संस्कृतिय विकासन यत्ङ थनुटुल्ले नेपालय इतिहासकु गुल्पटुल्ले द्वाल्खाय इतिहास पुरा मोजु आमटुल्ले नेपालय इतिहास पुरा मोजु हङ प्रशिद्धता नाम लङन तरै ।

द्वाल्खा भीमेश्वर – न्हियन्ही पूजा व खरङ्ग यङ ताक्कु
द्वाल्खा भीमेश्वर – बली पूजा यङ ताक्कु
द्वाल्खा भीमेश्वर – चल्ती यउ ताक्कु

वि.सं. १५९१–१६०५ टुल्ले तत्कालीन द्वाल्खा शहरय जुजु राजा जयइन्द्रसिंह देवले नेपाल अधिराज्यतु पहिला ओहयय मोहर पित कार्जु । गु ओयहय मोहर हिन्दूराज्यतु दोखुनुसोयन बाँलकु ओहय मोहरलान् नाम जाउजु खँ सिदमु । इथि थउ शासनकालकु थउ रानी बिजयालक्ष्मी महादेवी नामय मोहर छापेङन चलनकु हाख खोइदमु । गु तथ्यत ताडपति, शिलापति हो भोजपति थिनागु ऐतिहासिक प्रमाणपेन थनुटुल्ले विद्यमान खोईदयन च्वन । द्वाल्खा कु किराँतपिसिन् शासन यङ हो किराँतपे बस्ती दउ ठाँईपेन आले थि थि देव देगलपेन दयन च्वङ्गु खोईदमु । द्वाल्खा भीमेश्वर तत्कालीन जुजु परिवारय नाप नापङ नेपाली जनताय इष्टदेउ खेङ । वय पूजाआजा यरीत देश आले पिदेशकु च्वङन यउ नेपाली भक्तजनपेन, छिमेकी मुलकु च्वङन यउ पिदेशय हिन्दु धर्मावलम्वीपेन गत्केङ दमु ।


बि.सं. १५३८ कु जुजु यक्षमल्ल सिङन्ली नेपाल उपत्यका ब्वाकडयन सोगुर स्वतन्त्र राज्यपेनकु ट्वाकडर । यक्षमल्लय शासनकालकु दउ उपत्यकात “नेपाल मण्डलेश्वर” हकुतन हो आमे सन्तानपिसिन् थौत नेपालेश्वर हकुतन । नेपाल उपत्यका दुपान राजनैतिक अस्थिर यउताक्कु पाल्पाकु सेन जुजुपे अस्थित्वन् विशेष प्रभुत्व ग्वारमुङन तउजु । २२ गुरऔं २४ गुरऔं राज्यपेन नक नक हा कोङथे कोङन च्वङ्गुजु हो राज्य दकेईरी व्यलाकु च्वङ खोई दमु । तर उपत्यकालान् २२ कोष पूर्व उत्तरकु लकु द्वाल्खा राज्य आर्थिक सम्पन्ता हो बलियो राज्य रुपकु विकसित जुयन आमताक्कुय शासक उदयदेवय पालाकु “दोलखाधिपती” य आसनकु स्वतन्त्रराज्य रुपकु ल्वापडोङन च्वङ खेङ ।


पर्यटकिय आले प्राकृतिक रमणीय ठाँईय हिसावन महत्वपूर्ण मानईजुय द्वाल्खा जिल्लाय पूर्वकु सोलुखुम्बु हो रामेछाप जिल्ला, पश्चिमकु सिन्धुपाल्चोक जिल्ला, उत्तरकु चीनय स्वशासित क्षेत्र तिब्वत हो दक्षिणकु रामेछाप जिल्ला लत । सोई सोई यउ प्राकृतिक दृश्यन सज्याङ ठाँईपिस्त फायन कलकल वप्चेता स्वरकु गौरीशंकर हिमालय च्वापा आले खोगउ फस नाप नापङ थौतु तालकु बगई जुयन च्वङ्गु तामाकोशीय मनमोहक दृश्यन् जिल्लाततु शोभाविईत गत्केङ ग्वाहार जुयन च्वन । ईथितु प्राकृतिक आले धार्मिक महत्वय गौरीशंकर हिमाल पाउनापे स्वागतकु ङिलेन च्वङ्गु खोईदमु । समुन्द्र सतहन्नसी ७ दोल १ शर हो ३४ गुर मिटरय टाहागउकु अवस्थित गौरीशंकर हिमाल हिन्दुधर्मालम्वीपे लागिन् आराध्यदेव शिव हो मा पार्वतीय प्रतिक मानेङ लागिन् दुपाना हो पिपानाय पाउनापिस्त उ हिमाल गई मवियन तरै । इथीतु समुन्द्र सतहन्नसी १३ दोल ६ शर हो २ गुर फिट थावी अवस्थित कालिञ्चोक भगवती सुत्ता गणेश ट्वापर आम्लीतु महत्व दयन च्वन । विश्वयतु टाहागउ हिमाल सगरमाथाय मुल लुखा जिरीय थौतु मौलिक आले पर्यटकिय विशेषता दउ खोई दमु । ईथितु विश्वकु नामजाउ च्छोरोल्पा च्वापा पुखुर, रोल्वालिङ क्षेत्र, लामाबगर, बीगु गुम्बा, हिमालकु गउपे बासच्वङ ठाँई बेदिङ गाउँ, शैलुङ्गेश्वर, देउलाङ्गेश्वर महादेव, जटा पुखुर, हो आले जिल्लाय मुल अड्डा चरिकोट च्वङ्गु खोईदमु । उ ऐतिहासिक, धार्मिक देवस्थल आले पर्यटकिय महत्व बुउ ठाँईपिसिन् यत्ङ द्वाल्खात नेपाल अधिराज्यतु महत्वय ऐतिहासिक, धार्मीक आले पर्यटकिय धरोहर बुउ द्वाल्खा दुपान नामजायन च्वङ्ग द्वाल्खा भीमेश्वरय बारेकु थपिस्त सिकेई म्वालेन च्वनगी । आले द्वाल्खा भीमेश्वरकु स्याउदाईत उईलो हङन इनाप यतगी ।


ऐतिहासिक शहर द्वाल्खाकु अवस्थित भीमसेन (भीमेश्वर) देगलत द्वाल्खा भीमसेन नामन् पुजेतई । द्वाल्खा भीमसेन नेपाल अधिराज्य नामजाउ देवस्थल मध्य थिगुर खेङ । भीमसेनत द्वाल्खावासीपिसिन् दोलखाधिपति हङन मानेतई । वय थापना बारेकु गत्केङ किम्वदन्ती दउ खोई दमु ।

लिच्छवीवंशय शासनकालकु द्वाल्खा जुयन वङ तिब्वत हो भारतय मुल व्यापारीक मुल चलेन च्वङ्गु जु । द्वाल्खा महापतन अन्तर्गत तामकोशी खोय चुकानचुका सिन्धुली जुयन भारतटुल्ले हो कुति जुयन तिब्वत हो लामाबगर लप्ची जुयन तिब्वत टुल्लेय मुल चलेन्ली अभयपुर महापतन अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारीक महत्वय केन्द्र जुर वन । उतु क्रमकु व्यापारय सिलसिलाकु द्वाल्खालान् तिब्वत उईरी क्रमकु १२ म्ह ढाक्रेपेन थनुय मन्दिर दउ ठाँईकु बास च्वन्द थेन्जु । बल्लीय जा छुईरी क्रमकु आपसिन् बुँथुर दकेईत लुङा (चम्को) म्वालहिन् । आम्तुव्यलाकु आपसिन् निस्गर लुङा नापलत्चु हो सोगर लुङाय रुपकु शिलाय रुपकु च्वङ्गु लुङात ट्वाकस्याङन मि च्यात्के जा छुई लगई जुर । जा छुर्ङ छुृर्ङ २ घडि बितई जुई टेन्ङसिनुङ थिगुर कुनाय जा री काँचीय काँची जुउ जुयन च्वन । बाँलस्के मि मोछोयन रा हङ मि कुलेन कुलेन मुपुर्सि चल्याङ ठ्वाक ठ्वाक यङन मि च्यात्केन्लीङ थिगुर कुनाय जा री काँचीय काँचीतु जुयन्ली ढाक्रे राकन चुर जुउ जुयनच्वन आले राकन मिखान मोखोङन ढाक्रेन जा हिल्केय चटनन् उतु लुङा अलछिन जुयन च्वन हङन लुङाय शिलाकु प्वाले जुयन च्वन । आकलान्ली शिलाय थिगुर चुका टपज्याङन तिम्मुकु जुयन च्वन तिम्मुङ्ली (आउ य भीमेश्वर य शिला) आकलान् दुधु हो हि बगई जुई लगई जुर । इथि शिलालान् दुधु हो हि बगई जुई लगई जुयन्ली ग्याङन गु देउय रुप खेङ इसिन मसिर्गु हङन क्षमा फोङन लिर्ङाहिन् । बात्चा हति थेङन्ली मस्तीकु नक्कतुनी घारजु थिम्ह योगीत नापलङन्ली दोखुनु खँ हत्चु दोखुनु खँ हरी दोङन्ली योगीन हत्चु आमु शिला वा भीमसेनय खेङ हङन आकुतु तान विलप जुर । आकलान्ली ढाक्रेपिसिन् वन फाडेङन लुङाय पार्खात ल्याङन भीमेश्वर मन्दिर थापना यत्चु । आमताक्कुन्नसी १२ म्ह डुकु बलीपूजा यरीउरी यत्चु । गु चलन आउटुल्ले द्वाल्खा जिल्लाय बिगु गाविसलान् हाईरी परम्परा दयन च्वङ्गुजु तर जव गुल्पन्नसी देशकु बहुदलीय व्यवस्था यर आमताक्कुन्नसी डुकु हाईरी बन्द जुयन च्वन । इथीतु भीमेश्वरय बाँलकु देगल दकेईत आमताक्कुय जुजुन् लुँ तु लुँय बली तयन दकेई लगईजुर्ङ चानसतु भत्कई जु जुयन च्वन । इथी यङन मजियन्ली सिजल, पितल हो नेन दकेई लगई जुर्ङ ईथी यङनुङ मजिर ईथी हैरान जुयन्ली माङसकु भीमसेनन् जुजुत गजुर ट्वापचियन चिय देगलकु थौत च्वईत मनलगईमोजु हो ढाक्रेपिसिन् दकेय थिनागुतु चौघेरा दुपान बाँलकु हङन्ली जुजुन नित्य पूजा यरीउरी व्यवस्था मिल्याङ ढाक्रेपिसिन् दकेय चौघेराकुतु सिमित यत्चु हङ खँ किम्वदन्ती दउ खोई दमु । गुङ चौघेरा आउटुल्लेङ दमुनी ।

भीमसेन गुङ न्हि उयन उयन द्वाल्खा जिल्लाय सुनखानी गा.वि.स. थेङ्गु जुयन च्वन आकु थिम्ह किसान थौ भत्कईजु बुँ दकेई लगई जुयन च्वङ खोङन्ली भीमसेन जन्त गत्केङ प्यारावाङन च्वन, जन्त नथ चिज निजा बिउ जिन छन बुँ दकेईत ग्वाहार यरी हङन्ली किसान खुसी जुयन आम्त बुँ दकेई ल्याङन जुयच्वन आले निजाङ नई बिय जुयन च्वन, हाय निजा म्वयन किसान लितङ छेँकु निजा कार वङन्ली किसान छेँ वटुलेन दोखुनु भत्कईजु बुँ दकेई दोङनुङ अलप जु जुयन च्वन । किसान छेँलान् निजा हायन यर्ङसिन बुँ दोखुनु दकेई दोङ खोन्जु तर ज्य यकु गुनुङ मोखोन्ली अचम्म मानई जुर । आमुन्ली आमु मिय खोजी यत्ङ यत्ङ आमु किसान द्वाल्खा थेङ जुयन च्वन । द्वाल्खाकु आउय भीमेश्वर देगलकु आमु मि खोङन्ली भीमसेनन् आमु शिलाकु रुप धारण यत्चु । लिवि आमु शिलाततु भीमेश्वर हङन पूजाआजा यङ हङ मान्यता दयन ययन च्वन । भीमेश्वरय लिखन खेन्न आले पूर्वखेन्न सिय टाहागउ लिङ्गो थावी गजूर हो षटकोण चुलीकु च्वङन च्वन । वत द्वाल्खाली भाषाकु चुलकाप्सी हतै । आले खस भाषाकु चुडामणी हतै हर्स वय थौतु पाउ विशेषता हो महत्व दमु ।

Written by 

Related posts

Leave a Comment

error: Content is protected !!