Search

भादगाउँ व चाङ्गुनारायणय देगल

भादगाउँ व चाङ्गुनारायणय देगल

विश्वय मानचित्रकु नेपालय ब्व सुष्म दर्का थिनागु जुयन च्वङ्गु छिजिन् स्पष्ट खोङन च्वनगु । तर आन्थी जुर्सङ छिजिन् चित्त स्यात्केई मल्खु हातिङ खँ मद आमजुयलागिन् थिगुर खँ हाति लुवन्केई मल हर्स गुली वप्तेता मुल खँ जुर आम्लीतु मिपे मिखा आकु थेनई । उ खँ त मन्त्रय रुपकु कायन छिजि देश दुपान दउ गुली देउ देगलपेन दमु आम्त छिजिन् गिथी यङन जिर आन्थी यङन गस पुङन म्वात्के हाखेन यई फर्गु हर्स दोखुनु सोयन ईज्जत हो गौरव आम्तु खेङ । वय नाप नापङ विश्वकुतु नाम जायन च्वङ्गु सगरमाथा हिमाल मेवु छिजि थौतु पाउ विशेषता खेङ । ईनागु गत्केङ कारणन् यत्ङ छिजि देश नेपाल संस्कृतिकु आले थौ परम्पराकु गत्केङ हाखेन लकुकु गुङ देशन् हातिङ नुन हाई मफयन च्वन ।

आमजुयलागिन् छिजि देश नेपालत कलात्मक देगल, सुन्दर देश आले कला, संस्कृति हो प्रकृति देश खेङ हङ ओसिरहिन् ईनागु दोखुताङ थौतु सम्पन्न जुउ खोङन मेवु मेवु देशय मिपेने नुगर स्यात्के खोवी हाके च्वङ खोई दमु । ईनागु बाँलकु हो महत्व दउ देश छिजि नेपालय बारेकु गुनान सोयउ ? वय नाप नापङ छिजि थौ संस्कृति, परम्परा आले संस्कार उकुलान्तु शुरु जुयन च्वन । उ जुयलागिन् नेपालय संस्कृति हो परम्परा उकुलान्तु शुरु जुउ खँकु गुनेङ निस्गुर खँ दयउ मखे । उ जुयलागिन् नेपालय कलात्मक देउ देगल मध्यकु लकु ख्वपय चाङ्गुनारायण देगलय बारेकु उकु थपिस्त सिकेई म्वालेन च्वनगु ।

स्वःनिगय गत्केङ पुरान ठाँई मध्यकु ख्वपय चाङ्गुनारायणय देगललुङ थिगुर खेङ हर्स येँ, यलन्ली ख्वपय गत्केङ ग्वाहार दउ खोईदमु ।
लिच्छवीकालताक्कुय नाम जाउ ठाँई भादगाउँ खेङ हर्स वय नाप नापङ ख्वपय नामलान्नुङ नाम जाउ खोई दमु । नेपाल अधिराज्यय् दोखुनुसोयन चिचा जिल्लामध्यकु लङन च्वङ्गु उ ख्वप जिल्लाय महत्व गत्के हो ड्वाकु दउ खोई दमु । वय पूर्वखेन्न नगरकोट थौतु महत्व हो अस्थित्व बुयन च्वन हर्स पश्चिम खेन्न येँ ट्वाकस्याङन च्वन ।

उत्तरखेन्न ऐतिहासिक लिच्छवीकालय् चाङ्गुनारायण देगलत नापलतगु गु शिखर प्राचिन नाम दोलादिले हङन् ताईदमु । नेपालय ऐतिहासिक स्वरुप विचार यत्ङ नेपालय इतिहास गत्के चरणकु खोईमद । आम नेपालय ऐतिहासिक श्रृङ्खलाकु थि थि ऐतिहासिक काल प्राचिन काल, गोपाल वंश, लिच्छवीकाल, मल्लकाल आले शाहकाल मुल दमु ।

भक्तपुर व पनौती बाती बाती ब्वपेन

आम मध्यकु लिच्छवीकालीन नेपालय इतिहासन मुल भूमिका मेथय खोईदमु । आमकु ख्वप चाङ्गुय उ चाङ्गुनारायण देगलय विशेष मानेङ खोईदमु । मानदेव उन नेपालकु थि थि ठाँईय त्याङन्ली थौ माँय लुवन्केकु उ देगलय थापना यङ खेङ । गत्केङ कला कौशलन सम्पन्न उ देगल हो वय नापनापय देगलपेनुङ वल्ते कला दउ खोई मदउ मखे । कलान् युक्त उ देगल आउय व्यलाकु ययनुङ गत्केङ महत्व दउ खोईदयन च्वङ्गु खोईदमु ।


नेपालय विविध विकसित कला मध्य वास्तुकला दुपान यउ देगल दकेय कला बाँलकु मानेतई । थि थि शैलि मध्य बाँलकु शैलीकु लकु नेपालय पैगोडा शैली दोखुनु सोयन चलन आले नामजाउ शैली मानेतहिन् । आमकु चाङ्गुनारायणय देगल नेपालकुतु गत्केङ बाँलकु कलात्मक देगल मानेतई । गत्केङ हाखेन कालकु थापना जुउ चाङ्गुनारायण देगल हो चाङ्गुनारायणत नेपालय इतिहासय मूलछेँ आले मूलदेउङ मानेतई ।

स्वःनिगय दोखुनु सोयन पुरान आले बाँलकु देगलकु उ चाङ्गुनारायणय देगल लत । उ निसतलाय देगलय उत्तरकु हिमालय हिमश्रृंखला गत्केङ शोभायमान खोईदमु हर्स वय दक्षिणखेन्न शंखाकारकु च्वङन प्राचिन भक्तपुरय दृश्य गत्केङ मनोरम खोईदमु । नामजाउ मनोहरा खोय दक्षिणय पाखाकु चाङ्गुनारायण देगल लत । ईसाय शुरुन्नसीतु दोलाद्री पाखाय उ रुपकु नामजाउ खोईदमु । उ देगलकु लिच्छवी जुजु मानदेव पहिलान् गरुढध्वज सुत्ता स्तम्भ अभिलेख तर्जु । गुरी नेपालय पहिला अभिलेखय रुपकु नामजाउ खोईदमु ।

उ दोलादी पर्वत श्रृंखलातु जुर्सङ परापूर्वक कालकु चम्पकारय शहर राजधानी जुयन सूर्यकेतु स्वेतक जुजु जुउ हो गुतरी मिथिलाय वंशध्वज नामय थिम्ह जुजुन आम ठाँईकु हमला यङन बुङ अनुमान दमु । मुल आले नेपालय मध्यकालकु दकेय उ चाङ्गुनारायणय देगल पिकुनचिउ थि टोय थावी बनई जुयन च्वन । पूर्व टोय दुपान कुठाय ब्वकु श्री चाङ्गुनारायणय देउ थापना यङन तरै ।
अंशुबर्मान् छाय् सुवर्णय मुकुटयुक्त उ देउ आउ ययन खियई जुयन वन्सङ आम्ली अस्पष्ट हर्स मोजुनी । वास्तुकलाय दृष्टिन् गत्केङ आकर्षक उ देगलय पिगुर दिशाकु विशाल पिगुर दुत वङ ड्वाकु ड्वाकु लुखाँ दमु । तर पश्चिमखेन्नय लुखाँ जुकुन दर्शन यकुपे लागिन् चल्केरै । आम मुल लुखाँ देपान आकर्षक तोरण दमु । वय जउ खउ गंगा–यमुनाय मूर्ति तयन तरै । देगलय लाङाकु जुजु मानदेवन्नसी मध्यकालपे देउपेन दरई जुयन च्वङ्गु खोईदमु ।

उ देगलय लोकसींपेन आम्लीतु महत्व दउ खोईदमु । लोकसींकु विष्णुय विविध अवतार हो विष्णुनाप सम्बन्धित देवी देउय प्रतिमापेन दमु । देगलय थावी ब्वकु कमलासन थावी गजुर दमु । देगलय मुल दुत वङ लुखाँ हाखेन ब्व अज्जली मुद्राकु गरुडय विशाल देउ दमु । उ देउ नामजाउ ऐतिहासिक जुजु मानदेवय गुण दउ खँकु विश्वास दउ स्थानिय वासिन्दापे दउ खोई दमु ।

चाङ्गु नारायण हाखेन थापना यङ ड्वाकु लुँङाय स्तम्भकु जुजु मानदेवन् अभिलेख च्वके थापना यत्केई ल्याङ अभिलेखतु सूर्यवंशी जुजुपे सत्य जुगकु दोलाद्री पाखाय हाखेनलिखन सुदर्शण नाम यङ थिमा जोगि च्वङ्गुजु । आमुन थउ आम आश्रमकु न्हियनि यरिमल्गु यज्ञ–यज्ञापद कर्म काण्डय लागिन् थिमा कपिला नामय दुधु विउ गिसा लहियन आमेतु दुधुलान् न्हियनि ज्य खँ चल्केउजु ।

थिनु हावि लिवियथे आम सालान् दुधु न्यारी टेन्ङ आम साय दुधु लाम्टालान् थिप्टीङ दुधु मायायन आम लाम्टाकु सोर्नसिन दुधुतु मदौ खोईदत । थिमा बाँलकु मिन यल्पनुङ दुधु तोन्द उईरी माङस खोङनली थिनु सिमातल्कु च्वङन सोयन च्वन्न आमतु व्यलाकु चाँपय सिमाय प्वाकललान माङसकु खोङ थिमा बेस्न बाँलकु महापुरुष पित ययन आम साय दुधु लाम्टालान् घल टाहागके दउ मदउ ईय खोङन्ली जोगिन आम महापुरुषत खड्गलन ककेयन जिउ हो कापल निस्ट्वाक ठयन विर्जु ।


गर्छिनली आम कापल टवाकडउ मि गरुड गउ चतुरभुज भगवान आमुन खोन्जु हो भगवान नारायण उ जुयन च्वन हङन जोगि बेस्न ग्याङनली श्री नारायणलान मग्याकु शुक्राचार्यय श्रापलान् आनागु श्राप ग्यालेन आनागुजु हो आकुतु पुजा आजा यङन च्वईत आज्ञा जुयनली श्री नारायण अन्तरध्यान जुर । चाँपय आम सिमाय पुललान् उत्पति जुयलागिन् आम ठाँईकुतु श्री नारायणय थापना यङन सिद्धि नापलङ्ली आम नारायणय चम्पक अर्थात् चाँपनारायण हङन नाम जार । आमतु नारायणत मेग–थन चा–थन चाङ्गुनारायण हतहिन् । उ हाखेन अर्थात् चाङ्गुनारायण नाम च्वई सोयन हाखेन श्री किलेश्वर हो श्री रक्तेश्वरीय प्रादुर्भाव जु खँ वर्णन यङन च्वङ खोईदम ।


गत्केङ देव–देवीपे नाप विराजमान विष्णु स्वरुप श्री चाङ्गुनारायणय साक्षात सुन्दर कलात्मक देउ हो आमतु भगवान कलापुर्ण विशाल देगल नेपाल हो विश्वकु टुल्के नामजायन च्वन । यिनागु पुण्यठाँई निकट चोईरी हो आम देगल जुकुन जुर्सङ स्याउदाई खोङकु सुखमयतु खेउ । शायद साश्वत खँत हृदयगम यङन ख्वपय हाविय मल्ल विद्धान राजनीतिज्ञ मल्ल जुजुपेन नियनि भगवान श्री चाङ्गुनारायण स्याउदाईत आकुतु थेङ्गुजु । गुखुनु ड्वाकु वा, फस थिनागु प्राकृतिक व्यवधानपरई जु व्यला ख्वप तौलाछेँ सूर्यमढीकु श्री वाकुपति चाङ्गुनारायणय देगल थेङन स्याउदाइरी खँ किवंदन्ति दम ।


यिनागु देउदेगल आले देवस्थलत संयुक्त राष्ट्रसंघय विश्व संस्थालान् सराहना यङन स–सम्मान विश्व सम्पदाकु समावेश जुईरी भक्तपुर अझ नेपालय टुल्के गौरव मानेरी मल । आन्थितु नेपाल दुपान दउ मेवु मेवु नामजाउ ठाँई आले देउ देगलपिस्त विश्व सम्पदा दुपान लत्केई फर्गु हर्स थनुय सोयन केसिय न्हिकु नेपाल दुपान पिपान नाम जाई फरई उ जुयलागिन् दोखुनु भाषा, संस्कृतित मायाँ यकु दाजुकिंज, ताताकेहेपिसिन् खोगउ दिमागन बिचार यरी मल्गु ब्यला ययन च्वन ।

Written by 

Related posts

Leave a Comment

error: Content is protected !!