Search

म्यासमुचापे संस्थाकु सल्लाहकार म्यासमुचापेनतु जुई मल ।

म्यासमुचापे संस्थाकु सल्लाहकार म्यासमुचापेनतु जुई मल ।
समाजसेवी अञ्जु श्रेष्ठ
(हाखेनय म्यासमुचा खलकय ना
य्)

द्वाल्खा जिल्ला भीमेश्वर नगरपालीका वडा ल्याखाः –२ ड्वाक्छे ट्वालकु वि.सं. २०१६ दँ पौष १९ तिथीकु बा स्वर्गिय बालकृष्ण श्रेष्ठ व मा कृष्णकान्ती श्रेष्ठय कोखलान् जन्मई जुयन दिउ जिकुशल मिच मयजु अञ्जु श्रेष्ठ खेङ । स्वर्गिय भैरव बहादुर श्रेष्ठय जेठा कय् स्वर्गिय बालकृष्ण श्रेष्ठ हाखेनतु मदय लागिन् गुने मिच हङन गत्के लिविय पुस्तापिसिन् मसिगु उ जुयलागिन् गुने मिच व गुने छय् हङन् उकु चोयन तरगु । शिक्षा विषय ब्वङन भूगोल विषयकु बि.एड यङन तयन दिउ मयजु श्रेष्ठ द्वाल्खा म्यासमुचा खलकय थापना (संस्थापक) यकु नाय् खेङ । डा. भाजु विष्णु कुमार श्रेष्ठनाप गोरखाकु व्याहा जुयन दिएन चोङनदिउ मयजु श्रेष्ठ, द्वाल्खाय सामाजिक क्षेत्रकु गत्केङ हाखेनन्सी लगई जुयन ययन चोन्गु मयजु श्रेष्ठनाप ईसि बाँपीझ्याला डटकम खेन्नलान् जुउ खँय मुल खँपेन उकु थपे हाखेन ब्वयन तरगु ।

स्याउदाई । हातीकु वेस्त जुयन चोनगु ?
भाग्यमानी । बाँलकु तु दमु । थनुकेसी जि छेँकुतु चोनगी फरगी, बात्चा हाखेन अष्ट्रेलिया ओङन चोउई । जन्त लुँओन्केकु बाँपीझ्याला डटकमत सुभाय् ।

थमु द्वाल्खा म्यासमुचा खलकय थापना यकु नाय् खेङ थनुकेसी हातीकु चोनगु ?
जि थापना यकु नाय् जुर्सङ थनुकेसी द्वालखा म्यासमुचा खलकय हातीकुङ मोचोन्गी । म्यासमुचा खलककु संस्थापक हतहिन् खाली संस्थापक थिनागु जुकुन मेब्ताकु चोङ मद । मेवु खँ हाती हर्स म्यासमुचा खलकन पुरान पुरान संस्थापक तिताकेहेपिस्त लुँओन्केय मद आमकारणङ चोङ मद ।

थापना यकु हङ वा संस्थाय मा–बा (गार्जेन) मखेराले ? आले थनुकेसी हिल्केउ पिसिन् आन्थी यर्सङ थप्सीन् आन्थी त्वारतई जिर रा ले ?
संस्थाय मा–बा (गार्जेन) वा खेङ । तर हातीङ नियम मद संस्थाय हाखेनय पुरान पुरान दुजपिस्त लुँओन्केर्स बाँलकु जुउ जु । तर आउ थनकेसी कलावती नाय् जुर्ङन्नसी लुँओन्केरै गुल्प गुल्प फोन यतै सत्त चोन तर मुल पद हातीकुङ चोङ मद ।

संस्थात गत्केङ माया दमु जिनतु थापना यङन म्वात्केय संस्था खेङ । पिदँटुल्ले हिल्के हार्गि आउ लिवि लिवी हिल्केउ तिताकेहेपिसिन् थउतु शुरुकु हिल्के ययन चोन आमुतु बाँलुकले हङन जिङ सुम्मके चोनगी । मेवु खँ हाती हर्स ईसी हाखेनय म्यासमुचापिस्त न सल्लाहकारकु तयन तरै न हातीकु तयन तरै तर संस्थापकय ल्याखाःन कलावती केहेन ङेङन चोन ।

मेवु मेवु खलककु री हाखेनय नाय्पेन सल्लाहकार जुरहिन् चलन दमु थपे द्वाल्खाय म्यासमुचा खलककु री आनागु मदरा ?
संस्थापक नाय् सुत्ता हाखेनय मान यरी मल्गु पदाधिकारी कोकजी, मुल छ्याञ्जे, छ्याञ्जे, ढ्यावावरिलपेन री सल्लाहकारकु तई मल हङ म्यासमुचापे थउ खँ दउ तर आउ हात्त मतउ हाती जुर आमु जिन मसिगी । थनुकेसी ताता ज्योती श्रेष्ठ सैजु व केहे सकुना श्रेष्ठ त जुकुन तयन तरै हात्त आन्थी यङ मेवु हाखेनय तिताकेहेपिस्तङ तर्स बाँलकु जुउजु । ग्वा दोखुनु खँ जिनुङ मसिगी ।

आन्थितु मेवु पिपाना पिपानाय मिपेन सल्लाहकारकु तई सोयन म्यासमुचात तु तई मल्गु खेङ ग्वा । तर सत्य खाएउ खँ जुर आन्थीतु हाती हर्स द्वाल्खाय म्यासमुचा खलकय संस्थाकु दिदाकिंजपिसिन् वाच्ता त्याले (हस्तक्षेप) खोईदत । जन थउ विचारकु म्यासमुचापे संस्थाकु सल्लाहकार म्यासमुचापेनतु जुई मल ।

दिदाकिंजपेन जुई मजि हात्त हर्स नामतु म्यासमुचा खलक खेउ आमजुयलागिन् म्यासमुचापिस्ततु नेतृत्व यरी विई मल । मेवु खँ हाती हर्स म्यासमुचा खलककु सल्लाहविउकु चोई फईरी हैसिएत दउ व ब्वङन तउ म्यासमुचापेन गत्केङ दमु उ जुयलागिन्नुङ म्यासमुचा खलक हाखेन उई मफय खेउ । म्यासमुचा खलक हङन गत्केय म्यासमुचापे माया मोचोन्गु कारण मध्य थिगुर कारण उङ खेङ ।

द्वाल्खाय मेवु मेवु खलककुरी दिदाकिंज सल्लाहविउकु चोई जिर उकुरी मजिरा ले ?
द्वाल्खाय मेवु मेवु खलक हङ द्वाल्खा गुठी, कालिञ्चोक युवा क्लव, बनारसी सहयोगी हातहरुकु री द्वाल्खाय दिदाकिंज, तिताकेहेपेन दोखुनु चोङ संस्था खेउ आकु दिदाकिंजपेन, तिताकेहेपेन एउ चोन्सङ हातिङ मोजु । तर उ म्यासमुचापे थिगुर संस्था खेउ आमु जुयलागिन् दिदाकिंजपेन मोचोन्स बाँलकु हङ ज व ईसी हाखेनन्सी ज्य खँ यङन ययन चोन्गु म्यासमुचापे व आउङ थिम्ह निस्म म्यासमुचापेन खँ त्वार्त गत्केथे म्यासमुचापे उतु खँ दमु ।

मेवु खँ जिन उतु पतीलान् हाती हतगी हर्स द्वाल्खा म्यासमुचा खलक हङ गुनेङ पेवा मखे ईसिन जन्म्याङ, पिदं ङादँ टुल्ले ईसि मेह यङन नामजाके ययन चोन संस्था खेङ । आमु जुयलागिन् आउ गु ज्य खँ म्यासमुचा खलककु जुयन चोन आमु चित्त बुझई जुयन मोचो ।

यदी म्यासमुचा खलकत केसीय न्हिकु बाँलस्के हाखेन उई विईत द्वाल्खावासी आले म्यासमुचा खलककुु सल्लाहबीउकु चोङन दिउ दिदाुकिंजपेन सुत्ता मेवु दिदाकिंजपे बाँलकु मन दत हर्स म्यासमुचा खलक त थउतु ढंगन चलई जुई विई मल ।

आकु दिदाकिंजपिसिन् त्यालिउरी (हस्तक्षेप) ज्य खँ यरीउरी मखे हङ खँ थुयन विर्स बाँलकु जुयउ । द्वाल्खा म्यासमुचा खलकय हाखेनय नाय् अञ्जुन् ईथी हत्चु हङन गुनानुङ चिस स्यात्केई माबाल खेउ खँ जुयन जिन उकु हरीतु मल । उ खँ जन जुकुन मखे ईसि दोखुनु म्यासमुचापे खँ खेउ ।

द्वाल्खा म्यासमुचा खलक हात्त बाँलस्के हिलेन हाखेन उई मफर्जु ? वय बारेकु बात्चा हङन विसिन् ल ।
ईसिन खास उ म्यासमुचा खलक हङन द्वाल्खालान् व्यहा जुयन द्वाल्खा पिपान व्याहा जुयन ओङन चोङ्गु म्यासमुचापिस्त नाप ट्वाकस्याङन माईती द्वाल्खाय बारेकु जुउ ज्य खँपेन थुके व्याला व्यालाकु नाप लङन म्यासमुचापे दातिकु हातीङ जुर्स ग्वाहार यरीउरी उद्देश्य तयन चल्के खेउ । तर लिविय व्यालाकु ययन उद्देश्य थिगुर ज्य खँ थिगुर जुयन ओङ लागिन् दोखुनु म्यासमुचापने थउ थउ खेन्न लगई जुयन वास्ता मतय लागिनुङ उ हाखेन उई मफय खेङ ।


मेवु खँ नाम री म्यासमुचा खलक जुर तर ज्य खँ री म्यासमुचापिस्त ग्वाहार जुउ हातीङ ज्य खँ जुई मफय लागिनुङ उ खलककु गुनेङ बाँलस्के चोईरी मन मदयलागिन् थनु म्यासमुचा खलक ईथी हाखेन उई मफय खेउ । आउ केहे कलावती ययन चोन । सायद उ न ग्वारमुयङ रा हङन आश कायन चोनगु सोई हाती जुउ जुयन चोन । जिन लितङ हतगी म्यासमुचा खलक त म्यासमुचा तिताकेहे पिसिन्तु हिल्केई विई मल उ जुर्स म्यासमुचा हाखेन मोओएङ हङ खँतु मद ।

द्वाल्खा म्यासमुचा खलक दर्ङ दर्ङ छिजि द्वाल्खा डोबर चल्केर्गु हतैले खेङरा ?
जिन चल्केय मखे जि छिजी द्वाल्खा डोबरय सल्लाह बिउकु चोनगी आमु डोबर त जिन चल्केय मखे । मेवु खँ हाती हर्स द्वाल्खा म्यासमुचा खलकय व छिजि द्वाल्खा डोबरय उद्देश्य बात्चा पाउ खोईदमु ।

द्वाल्खा म्यासमुचा खलककु द्वाल्खालान् व्याहा जुयन ओङन चोन्गु तिताकेहेपिस्त थिठाई हाईरी उद्देश्य दमु हर्स छिजि द्वाल्खा डोबरकु द्वाल्खाय म्यासमुचा, ईरीमुचा व दाजुकिंज यउङ चोई खोनई । वय उद्देश्य पाउ जुयलागिन् द्वाल्खा म्यासमुचा त कोत छोई लागिन नासेरी लागिन् छिजि द्वाल्खा डोबर चल्के मखे हङन खँ उ पतीलान् दोखुुसेत सिकेरगी ।

द्वाल्खा म्यासमुचा खलक त व छिजि द्वाल्खा डोबर त थिगुर दकेर्स मजिरा ?
द्वाल्खा म्यासमुचा खलक व छिजि द्वाल्खा डोबर त थिगुर दकेर्स बाँलकु खँ खेउ । तर उ निस्गुर खलकय उद्देश्य पाउ जुयलागिन् ईथि मिलई मोजुई फरई । वयलागिन् नाप चोङन सल्लाह यर्स मजिउ व मोजु हङ हातीङ मद । तर म्यासमुचा खलक त थौतु ढंगन् चलई जुई विर्स अझङ हातीङ नास मोजुनी ।

थप्सीन् द्वाल्खा म्यासमुचा खलक चल्केएन्ली हाती हाती ज्य खँ यत्कु ले ?
ईसिन म्यासमुचा खलक चल्केन्ली दोखुनु सोयन हाखेन द्वाल्खालान् पित व्यहा जुयन ओङन चोन्गु म्यासमुचापिस्त ट्वाकस्यारीउरी ज्य खँकु सफल जुर्गु । आमताक्कु ईसिन म्यासमुचापेन ७५–८० म्ह ग्वारमुई फर्गु तर लिवि दोखुनु म्यासमुचापिस्त नेतृत्वन ग्वारमुई मफयलागिन् थउ थउ लो लिरहिन् । मेवु खँ म्यासमुचा खलकय पहल आले केहे सकुना श्रेष्ठय संयोजन, ग्वाहार व विष्णु लक्ष्मी ताताय ग्वाहार आले दोखुनु म्यासमुचा तिताकेहेपे सक्रियताकु थाब्नय महादेवय देगल दकेर्गु ।

महादेवय देगल दकेईय लागिन् स्वःनिगकु च्यारीटी सो केन्गु, द्वाल्खा ओङन कालिञ्चोक युवा क्लवनाप ज्याङन बुग्देउ डुय ताक्कु ग्वाहार यङन तरगु, कुमारी खाकेय ताक्कु कुमारी त लाईत चकटी वियन तरगु, बाखन लाय पुनिसताक्कु माधव बोङ ताक्कु स्वःनिगलान्नसी ओङन् म्यासमुचापिसिन् ब्व काय सुत्ता मेवु मेवु द्वाल्खाय ज्य खँकु ग्वाहार यङन तरगु ।

आन्थीतु महादेव देउ त हिल्केईय लागिन् ६ लाखय अक्षकोष दके तरगु आमु अक्षकोष विष्णु लक्ष्मी निनी, सोनलक्ष्मी निनी व गिता श्रेष्ठय नामलान् खाता चल्के हिल्के ययन चोनगु । पूजाय लागिन् बाजे त दाक्षिय ङैदोल निनी विष्णु लक्ष्मीन वियन तरै । आन्थीतु आकु यचकेउ सुचकेउ त लछिय झिम्ङासर तलव निनिनतु नके चोन ।

तर पिदँ ङाँदन्ली गु म्यासमुचापेन ट्वाकस्याङन ज्य खँ यङन ययन चोनगु लिवी उ ट्वाकडर आमु जुयलागिनुङ म्यासमुचापेन थिठाई चोई मफरहिन् । आउ कलावती केहे यर्ङन्नसी बात्चा ज्य खँ हिल्के ययन चोन । तर उ ज्य खँ यत्ङ गुने सल्लाह हाती ज्य खँ यतै हङन री ईसिन मसिगु उ अझङ कमजोरी दमुनी ।

दोलखा चेलिवेटी बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लि. त हात्त नमोःबुद्ध सहकारी संस्था लिकु नाप छ्यात्कु ले ?
दोलखा चेलिबेटी बचत तथा ऋण सहकारी संस्था वास्तवकु द्वाल्खाय म्यासमुचापिस्त ग्वाहार यरीउरी व नाप ज्याङन चोङ्गु म्यासमुचापे आर्थिक स्रोत वल्तेचा जुयन चोङ्गुय लागिन् ग्वाहार यरीउरी हङन चल्केय सहकारी खेउ । तर लिवि लिवी ययन्ली गुनुङ म्यासमुचापिसिन् बाँलस्के ढ्यावा ग्वार मोमुन्जु ।

आन्थीतु ट्यारी विय ऋण बाँलस्के उठई मोजुर आकुलान् गत्केङ दुःख चायन चोन्गुपे तर लिवी सहकारीय नियम थे छिजि दोलखा चेलीकु प्रावधान मगङलागिन् ईसिन मेवु सहकारी नाप छ्यारी म्वाल्गु, ईथी छ्यारी म्वाली सोयन हाखेन छिजि दाजुकिंजपेन चोङ सहकारी अभयपुर खँ चल्यात्कु तर हाती सिप लगई मोजुयन उ नमोःबुद्ध सहकारीकु छ्यारी मल्दन । उ दोखुनु तिताकेहेपे सहमतीकु साधारण सभालान् पास यङनतु छ्याङ खेउ ।

थनुकेसी हाती यङन चोन द्वाल्खा म्यासमुचा खलकन ?
अपौचारीक रुपन हाती यङन चोन मसिगु । तर हती ईथी किपापेन तय सोर्ङ मेह्गय न्हिकु सोयन थनुकेसी केहे कलावती ज्य खँ हिल्के ययन चोन । ईथी ज्य खँ यत्न दोखुसे नाप सल्लाह यङन यर्स अझ बाँलकु जुयउरा हङ जन थउ विचार दमु ।

छिजि द्वाल्खा मेबु ठाई सोयन विकास निर्माणकु लिखन लकु कारण हाति खोनगु ?
छिजि द्वाल्खा विकास निर्माणकु लिखन लकु कारण स्रोत, साधन, क्षमताय अभाव न मखे उ दोखुसेनुङ सिय खँ खेङ छिजी द्वाल्खाकु स्रोत य ठाईकु स्रोत दम साधन मल्स साधन दम क्षमताय ठाईकु क्षमता दम आउ मल्दन ईच्छा छिजि दोख्सेत द्वाल्खात विकास यरितङ पर्याप्त ईच्छा दम तर कमजोरी हाति दम हर्स दोखुसेय ईच्छा, क्षमता पाउ व भिन्न जुयलागिन विकासकु वाधा जु खेङ ।

छिजिके सहकार्य हो समन्वयय कमजोरी जुय लागिन विकास ज्य खँकु वाधा जु खेङ । मेवु खँ गुनानुङ साझी योजना हाई मफर्जु हाय योजनातङ समन्वय यकु मिपिस्त यतै हङन जस विई ठाककेरगु । आमु दोखुनु यरीत मन ड्वाकके दोखुसेत ग्वाहार यरी मल हङ खँय भावनाय विकास जुर हर्स नासजुउरी हातिङ मदनी वयलागिन् ईसि म्यासमुचापिसिन् हाती ग्वाहार यरी मल यतगु हङ प्रतिवद्धता उ पतीलान् हङन दोखुनु दाजुकिंज, तिताकेहेपिस्त सिकेरगु ।

आउ वा स्थानिय निकाय ययन चोन । स्थानिय निकायय ज्य खँ री हाती थे लगई जुर ?
स्थानिय निकाय यउ खँ बाँलकु खेङ । वडाय नाय् बिराज बाबु खेउ बाँलकु व खेउ ज्य खँकु ग्वाहार यरी मल, सल्लाह विई मल, खेउ मखेउ खँकु विरोध जुकुन यरी मजि हङ जन विचार दमु । मेवु खँ आउ स्थानिय निकायन हाती यरी मल हर्स ऐतिहासिक नामजाउ ठाँई छिजि द्वाल्खा खेङ ।

आमे पहिचान विउ भाषा, संस्कृती, परम्परा व सम्पदापेन व पाउनापेन उईरी ठाँईपेन दमु आमे संरक्षणय लागिन् हाती यरी मलेउ हङन थिगुर योजना दके हाखेन उई मल हर्स मेवु खँ विकासय ज्य खँकु सरकारन विय बजेटथे मिल्याङन गिवी पहिला गिवी दोश्रा ज्य खँपेन यरीउरी हङन मिल्याङन सल्लाह यङन यर्स गत्केक बाँलकु ईथी जुर्स गसान गसान दोखुनु ठाँईकु ज्य खँ हाखेन उई फरई हङ जन थउ विचार दमु । आमे लागिन्री ईसी म्यासमुचापिसिन् सोयनुङ दाजुकिंजपिसिन् गत्के चासो तर्स बाँलकु खोनगी ।

भाषा हङ हाति थिनागु लगंई जुर छिजि जिवनकु वय महत्व हाति दम ?
जुईतवा जि भाषाय बारेकु आन्थी हातीङ मसिगी आन्थिनुङ भाषा हङ छिजि पहिचान खेङ । उन मिपे जात, धर्म, हो सस्कारत ओसिकेरई अर्थात परिचय विरई । मिपे जिवनकु भाषाय महत्व गुलि दम हङन ङेईरी वा आकाशकु गुलि नक्ती दम हङन ङेईरी थिनागु खेङ वत यउली हर्सङ भाषा मिय अस्तीत्व खेङ ।

आमजुयलागिन् छिजिन छिजि कय मिचपिस्ता गिथी मेवु भाषा सेनगु आन्थीतु छिजि मा भाषाङ सेई मल । द्वाल्खाय नेवाः भाषा सेङन गुनुङ चिमाचा आमकारणन् सेईय लागिन बरु थपसिन्तु थिगुर द्वाल्खाकु, थिगुर स्वःनिगकु न्हिछीन थिगुर घडीय कलासपेन कार्स अझ बाँलकु जुउजु वय लागिन् बरु ईसिनुङ ब्व कायन ग्वाहार यकुपे ।

लिखन उ पतीलान् हातीङ हरीत रा ?
खायौं, चाकौं दोखुनु खँपेन जिन हरी धोन्गी । ईथी हत्ङ गुनुङ दिदाकिंज, तिताकेहेपिस्त थिर्स छिजिन हाती सुधार यरी मल आमु यरीलौं तर मन मास्यात्केईलो अञ्जुन ईथी हत्चु हङन् । उ जनलागिन् हङन जिन न्हुन हाय मखे उ जि सुत्ता दोखुनु म्यासमुचापे लागिन व द्वाल्खाय ईज्जत, गौरव यरीत ठाई दकेईय लागिन् जिन थउ खँ तय खेउ ।

मेवु खँ हाती हर्स गत्केनली जन मनय खँपेन तईयलागिन् उकु ठाँई वियकु बाँपीझ्याला मिडिया प्रा.लि.न हिल्के ययन चोङ उ बाँपीझ्याला अनलाईन पतीत सुभाय् । द्वाल्खाय नेवाः भाषा, संस्कृती, परम्परा आले सम्पदापिस्त पित हायन म्वात्केईरी अभियानकु गु ग्वाहार यङन ययन चोन । आमु छिजि दोखुनसेय लागिन् गत्केङ खुसीय खँ खेउ । मेवु खँ हाती हर्स उ पहिचान म्वात्के पित यईरी अभियानकु छिजिन उ पतीत हातीन फरगु आमु ग्वाहार यरीलौं हङन् दोखुनु म्यासमुचा तिताकेहे सुत्ता माईती खलक दाजुकिंज, तिताकेहेपिस्त दुपान नुगरलान्नसी ईनाप यङन चोनगी ।

Written by 

Related posts

Leave a Comment

error: Content is protected !!