Search

सन्दर्भ नेपाल सम्वत् ११४१ हो द्वाल्खा शहर

सन्दर्भ नेपाल सम्वत् ११४१ हो द्वाल्खा शहर

बाँपीझ्याला दुपान
नेपाल सम्वत् ११४१ य व्यालाकु दोखुनु नेपाली दाजुकिंज, तिताकेहेपिस्त बाँलकु थ्वजु हङन भिङ्गु टोङन द्वाल्खा भीमसेन देउ नाप आषिक फोङन चोनगु ।
छिजि देशकु गत्केङ जात जाती आले नखत चखतपेन दमु छिजिन् ङाकेङ चोनगु । आन्थीतु खस सम्वत्, अग्रेजी सम्वत् ङाकेरगु तर छिजि थौतु देशय सम्वत् ङाकेईत लासचारगु । उ बाँलकु पक्ष मखे उ जुयलागिन् दोखुनु नेपालीपिस्त थौ देशय नेपाल सम्वत् मानेङन ङाकेईत थिताल दुविनुगन्नसी ईनाप यगतु । वय नाप नापङ नेपाल सम्वत् हो द्वाल्खा शहरय गुली बाँलकु सम्वन्ध दमु आले वय औचित्यवारेकु उ पतकय ईसि खँ दमु ।

राष्ट्रिय विभूती शंखधर साख्वाः

नेपालकु लगभग लिच्छवीपिसिन् ७०० दँ टुल्के राज्यसत्ता हिल्केय खँ इतिहासलान् सिदम । ७०० दँय शासनकालकु लिच्छवीपिसिन् निस्गुर सम्वत् प्रचलनकु हाय खोइदम । थिगुर “शक” सम्वत् खेङ हर्स मेबु “लिच्छवी” सम्वत् खेङ । शक संम्वत्त संस्कृतिय रुपकु विकास यत्चु आले लिच्छवी सम्वत्त राष्ट्रय नामकु हिल्केय खँ इतिहासकु छिजिन् नापलतगु । लिवि नेपाली संस्कृतिकु उ सम्वत्पेन भातिचाय लागिन् ताङ्गु खँङ इतिहासन केनै । तर लिच्छवी सम्वत्य बारेकु नेपालय इतिहासकारपे दातिकु पाउ पाउ मतउ दयनतु चोङ्गु खोई दमु । गुङ इतिहासकार पिसिन् लिच्छवी सम्वत् तु खेङ हङन तरै हर्स गुनानुरी कार्तिकाढी बिक्रम सम्वत् हङन दावी यङन तरै । यउताङ जुर्सङ मत व्यागल हो पाउ जुर्सङ लिच्छवी वंशपिस्न त्वार्त वङ सम्वत, धर्म, कला संस्कृतिन् वर्तमान परिवेशकु ययन नेपालय पहिचान हो गौरब कायम यरित सफल जु महसुस यङन तरै । लिच्छवी कालय अन्त्य हो मल्लकालय शुरुवात धोन्के मेबु न्हुलु सम्वत् शुरु जु छिजीन् नापलतगु । आम सम्वत्त नेपाल सम्वत् हतगु ।

नेपाल सम्वत् नेवारपे जुकुन सम्वत् मखे उ सम्वत् छिजी दोखुनु नेपाली जनतापे सम्वत् खेङ । गुनान उ सम्वत्त नेवारय जुकुन सम्वत् हङन थुयन चोनहिन । उ भ्रम जुकुन खेङ । विशेष यङन नेवार समुदायपिस्न प्रचार प्रसार यरि नापनापङ मानेङन यय कारणन यत्ङ नेवारपे सम्वत् खेङ हङ जुइ फरै । राजा राघव देवय शासन कालकु शंखधर साख्वाः हङ थिम्ह मीन् थौ सम्पत्तिन् नेपाली जनताय ऋण पुलेन वियनली न्हुलु सम्वत प्रचलनकु हाय खेङ । इथी न्हुलु सम्वत् हाइ धोङनली नेपाल सम्वत्त नेपाली जनतान् इज्जत हो गौरव कायन मानेङन यय नाप नापङ शंखधर साख्वाः त पिदँ हाखेन्नसी विभूती मानेङ खेङ । जुइतवा छिजीके गत्केङ सम्वत्पेन दमु तर उ नेपाल सम्वत् हो बुद्ध सम्वत् बाहेक मेबु दोखुनु सम्वत् पिपानलान् हाय सम्वत् हाय हङ मान्यता दौ नापलतगु । नेपाल सम्वत् म्हो ः पूजा खुनु शुरु जुर हर्स उ सम्वत्कु छ्याले तिथी मिति चन्द्रमासय आधारकु दके नापलङन तरै ।

मध्यकालकु नेपालकु खोइदौ गत्केङ लेख, रचना, ग्रन्थ आले अभिलेख दुन्धु नेपाल सम्वत् छ्याले खँ इसिन् आउ टुल्केङ नापलङ चोनगु । आन्थितु आमताक्कुय मूर्तिकला, बास्तुकला, शिलालेख थिनागु मेबु लेखोट दुन्धुङ नेपाल सम्वत् छ्याले नापलतगु । उ गत्केङ आधारपिस्न यत्ङ नेपाल सम्वत्य शुरुवात वि.सं. १३८२ खेन्नलान् हङ तथ्य छिजीन् नापलतगु । जुजु राघवदेवय पालान् नसि कायन राणा शासनय शुरुवात मोजुटुल्के नेपाल सम्वत्त छ्यालेन चोङ्गुजु हर्स राणा शासनय शुरुवात जुइ धोङनली उ संस्कृतिलान् तान । इथितु यङन राणा शासनय अन्त्य हो पञ्चायति व्यवस्थाय शुरुवातनली नेपाल सम्वत्य बारेकु चर्चा जु खेङ । तर आम बेलाय सरकारन मान्यता विय खोइमद । उ धोन्के पञ्चायती व्यवस्था अन्त्य हो देशकु बहुदलय व्यवस्था यइ धोङनली नेपाल सम्वत् न्हुलु सम्वत्य रुपकु मानेङन यय नापलतगु । उ गत्केङ तथ्य हो दसीपिस्न यत्ङ नेपाल सम्वत् हो नेपाली जनताय हिनाप ख्वातौ सम्वन्ध दौ नापलतगु । इथी शुरुजु नेपाल सम्वत्न नेपाल अधिराज्यय स्वःनिगय जिल्लापेन येँ, यल, ख्वप, किपु हो स्वःनिग पिपानय जिल्लापेन द्वाल्खा, रामेछाप, सिन्धुपाल्चोक, संखुवासभा, पाल्पा, नुवाकोट, प्यूठान, नेपालगंज, धनकुटा, हो चैनपुर जिल्लाकु ओय व्यागल पहिचान हो ऐतिहासिक महत्व दौ नापलतगु ।

थनु नेपाल सम्वत्र ११४१ ङाकेर ओङन चोनगु । ऐतिहासिक शहर द्वाल्खा हो नेपाल सम्वत्य बारेकु विश्लेषण यरित सान्दर्भिक जुयन चोन । द्वाल्खा शहरकु नेपाल सम्वत्य प्रचलन किराँतकाल नसितु चलैजुयन ययन चोन । आमकारणन् नेपाल सम्वत् द्वाल्खाकुङ स्वभाविक रुपन छ्यालीकु यउ खँत मुरी मफगु । उ थे (अनुसार) औपचारिक रुपकु नेपाल सम्वत् द्वाल्खाकु गु दँ नसि मानेङन यय आधिकारीक खँ आउ टुल्के पुष्टि मोजुनी ।

आन्थितु विशेष यङन २०४६÷४७ दँ लिवि जुकुन उ सम्वत्त उकुय नेपालमी पिस्न न्हुलु दँय रुपकु मानेङन ययन चोनहिन् । उकु दौ सामाजिक संघ संस्था पिस्न नेपाल सम्वत्य व्यलाकु थौ माँ भाषालान् चिय खँ प्रतियोगिता, हाजिरी जवाफ प्रतियोगिता यङन ययन चोनहिन । आन्थितु नेपाल सम्वत् ११३८ नन्सी सदरमुकामा चरिकोटकु चोङन दिउ नेवार दाजुकिंज, तिताकेहेपिसिन् शंखधर साख्वाःय शालिक थापना यङन नेपाल सम्वत् ङाके ययन चोनहिन् । आमु सोयन हाखेन छिजि दोखुनु नाप ज्याङन द्वाल्खाकु तु नेपाल सम्वत् ¥याली यङन थि थि ज्य खँपेन ङाके ययन चोङ्गगुपे ।

नेपाल सम्वत् १११८ य व्यलाकुक येँकु दौ नेवाः खलक निभा पुचः हो द्वाल्खाकु दौ द्वाल्खा सेवा समाजय थिगठकु येँ हो द्वाल्खाबासी नेवार समुदाय ग्वाहारकु येँ–द्वाल्खा ऐतिहासिक मोटरसाइकल ¥याली यत्चु । इथि जुर्ङ जुर्ङ द्वाल्खाकु दौ थि झिमनिस्गुर सोयन गत्के सामाजिक संघ संस्थाय प्रतिनिधित्व दौ अभयपुर संघ संस्था समन्वय समितिय पहलकु नेपाल सम्वत्य व्यलाकु ¥यालीय आयोजना यङन शुरु यत्चु ।

आन्थितु यङन नेपाल सम्वत् ११२७ य व्यलाकु येँय सिन्ह स्वाँः खल हो द्वाल्खाय द्वाल्खा नेपाल भाषा खलक, सेल्फ हेल्प एसोसियसन हो नेपाल सम्वत् मुल आयोजक समिति द्वाल्खाय सक्रियता दोश्रा पटक मोटरसाइकल ¥यालीय आयोजना यत्चु । यथितु नेपाल सम्वत् ११२८ य व्यालाकु येँ चःमती नेवाः खल हो द्वाल्खा नेपाल भाषा खलकय सक्रियताकु सांस्कृतिक आदान प्रदान ज्य खँ सम्पन्न जुर ।
आमुन्ली द्वाल्खावासी नेवार समूदायन् नेपाल सम्वत् ङाकेय ययन चोन हर्स नेपाल सम्वत्य व्यलाकु सदरमुकाम चरिकोट चोङनदिउ नेवार समूदायन् चरिकोटलान् द्वाल्खाटुल्के मोटरसाईकल ¥याली यङन भीमेश्वर देउकु स्याउदायन नाप नापङ मेवु मेवु ज्य खँ यङन ययन नेपाल सम्वत् ङाके ययन चोनहिन् ।
इतिहासकु चोयन तयथे (अनुसार) आमताक्कुनय द्वाल्खा जिल्लाङ थिगुर राज्य दौजु हङ थिगुर दसी ग्रन्थावलीलान ओसिफरगु हर्स द्वाल्खाय पूर्वकु सुनकोशी पश्चिमकु दुधकोशी उत्तरकु तिब्बतय साँद नसि कायन दक्षिणकु तामकोशी हो सुनकोशीय संगम विन्दुय साँद दम इतिहासकार शिरोमणी बाबुराम आचार्यय खँ थे (अनुसार) किराँतकाल नसि लिच्छवीकाल नसि नेवारय बस्ती दौ नाप लतगु । आमव्याला नेपाल सम्वत् ४४६ नसि शुरुजु नापलतगु । इथि द्वाल्खाकु नेपाल सम्वत् वाय ४४६–९५१ दँ टुल्के गत्केङ ऐतिहासिक कला कौशलकु छ्याले नापलतगु । इथितु द्वाल्खाकु आउटुल्के नापलङ भी.न.पा. वडा ल्याखाः ४ कु दौ नसुय वती देपान दौ नारायण देउय मूर्तिकु चोय अभिलेककुङ नेपाल सम्वत्त छ्यालेन तरै । आकु नेपाल सम्वत् ५८० आले वि.सं. १५१६ कु थापना जु हङ चोयन तरै । आन्थितु यङन भि.न.पा. वडा ल्याखाः ४ पिङ्गलकु दौ छोपती नाम जाउ वती देपान दौ नारायणय देउ दम । आन्थितु यङन आम्तु वतीकु दोलखाधिपति श्री उद्धव देव ठाकुरन नेपाल सम्वत् ६११ कु कृष्ण देउय मूर्ति थापना यङ उल्लेख दमु । आन्थितु यङन जुजु यक्ष मल्लय राज्य विस्तारय घडिकु ने.सं. ५७४ चोयन तरै । आकु नेपाल सम्वत् ५८० कु थापना जु उल्लेख दमु । आन्थितु यङन इन्द्र जात्राय व्यालाकु पितकाय शिलाकुङ ने.सं. ५८० चोयन तरै । भि.न.पा. वडा ल्याखाः २ कु दौ तलेजु देगलकु निस्गुर सेङ पेन हो देगलपेन दमु । आम मध्ये थिगुर सेङ नाप थात ओङ कुल्सीकु ठिङन तय लुङाकु नेपाल सम्वत् ६२२ चोयन तय नापलतगु । आन्थितु द्वाल्खा शहरय पूर्व उत्तर खेन्न अर्थात् भी.न.पा. वडा ल्याखाः ३ कु नामजाउ भीमसीन देगल चोङनचोन । उ देगलय उत्तर खेन्न गिरदाकु देउपेन दमु । आममध्ये दातिकु उमामहेश्वरी देउ दमु । उ देउ श्री उजोतदेदव ठाकुरय मीसा श्रीमा रुपमाले चर्तुदशीवर्त पु¥याङ उपलक्ष्यकु ने.सं. ६४० थापना यङ उल्लेख यङन तरै हर्स नापतु मेबु गोपी नारायणय मन्दिर थापना यङन तरै । जुजु इन्द्रसिंह देव ने.सं. ६५५ कु जुजु जु ब्याला दुङ्गल, कोर्छे, बाहारकु लुँय आकाश भैरब दके यदलापुनिस (इन्द्रजात्रा) कु प्रदर्शन यरित चल्के खोइदम । आन्थि यङन भीमसेन देगलय भण्डारकु गदापेन तय खोइदमु । आन्थितु यङन महेश्वर दासन छाय ताम्रपत्रकुङ ने.सं. ७०४ उल्लेख यङन तरै । भीमसेन देगलय दक्षिण खेन्न घण्टीपेन दमु । आममध्ये थिगुर घण्टीकु नेपाल सम्वत् ८७१ उल्लेख यङन तरै हर्स मेबु घण्टीकु ने.सं. ९५१ उल्लेख यङन तरै । इथी द्वाल्खाय गत्केङ पुरान देउ देगलकु दौ पुरान कला कौशल शिलाय मूर्ति दुन्धु ने.सं. गत्के छ्याले खोइदम । उ गत्केङ दसीपे कारणन यत्ङ ने.सं. हो द्वाल्खाय ख्वातौ सम्वन्ध दौ पुष्टि जुर । आन्थीतु द्वाल्खा व द्वाल्खा पिपान चोङ्गु छिजि दाजुकिज तिताकेहेपिसिन् नेपाल सम्वत् ङाकेय ययन चोनगु । सुभाय्

Written by 

Related posts

Leave a Comment

error: Content is protected !!